Dlaczego nieliczni mają hipermnezję? Naukowcy ujawniają związek ze snem
Najświeższe badania naukowców pokazują, że niezwykła zdolność zapamiętywania wydarzeń z przeszłości przez osoby z hipermnezją może być powiązana ze specyficznymi procesami zachodzącymi w mózgu podczas snu.
Sen od dawna kojarzony jest z odpoczynkiem organizmu, ale naukowcy coraz częściej podkreślają, że w czasie nocnego wypoczynku mózg wykonuje ogromną ilość pracy. To właśnie podczas snu mogą utrwalać się nasze wspomnienia i doświadczenia. W jednym z badań pod lupę wzięto Highly Superior Autobiographical Memory (HSAM), czyli hipermnezję, i powiązano ją właśnie ze snem.
Ludzie dotknięci hipermnezją potrafią odtworzyć wydarzenia z konkretnych dni sprzed wielu lat z imponującą dokładnością. Na świecie istnieje jedynie niecałe sto takich przypadków. Przez lata zastanawiano się, dlaczego ich pamięć działa w tak wyjątkowy sposób. Początkowo przypuszczano, że ich mózgi lepiej zapisują informacje już w chwili przeżywania wydarzeń, jednak nowe eksperymenty wskazują, że klucz może tkwić w czymś zupełnie innym - w procesach zachodzących podczas snu.
Czy sen ma wpływ na doskonałą pamięć?
Zespół naukowców z Texas State University i Northwestern University przeanalizował aktywność mózgu uczestników podczas nocnego odpoczynku. W badaniu wykorzystano polisomnografię, czyli szczegółowe monitorowanie pracy mózgu i organizmu w trakcie snu. I chociaż osoby z hipermnezją nie spały dłużej ani lepiej od grupy kontrolnej, różnica pojawiła się w aktywności mózgu podczas fazy NREM, czyli głębszego stadium snu.
U osób z HSAM zauważono znacznie większą liczbę tzw. wrzecion snu (ang. sleep spindles). Są to krótkie impulsy aktywności elektrycznej mózgu, które pojawiają się właśnie podczas snu NREM. Według specjalistów odpowiadają one za przenoszenie informacji z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Co więcej, u ludzi z niezwykłą pamięcią wrzeciona te były wyjątkowo dobrze zsynchronizowane z innymi falami mózgowymi. Dzięki temu proces utrwalania wspomnień mógł przebiegać dużo efektywniej.
Hipermnezja pod lupą naukowców
Autorzy badania są zdania, że odkrycie stanowi pierwszy tak wyraźny fizjologiczny dowód łączący niezwykłą pamięć autobiograficzną z mechanizmami zachodzącymi podczas snu. Badania wzmacniają też wcześniejsze teorie mówiące, że nocny odpoczynek nie jest biernym stanem dla mózgu. Wręcz przeciwnie - wtedy mózg sortuje informacje, wybiera najważniejsze wspomnienia i decyduje, które warto zachować na dłużej.
Inne badania już wcześniej wykazywały, że nawet krótka drzemka może poprawić proces zapamiętywania informacji, zwiększyć kreatywność czy pomóc w rozwiązywaniu problemów. W niektórych eksperymentach uczestnicy po przebudzeniu łątwiej znajdowali rozwiązania zagadek, z którymi wcześniej sobie nie radzili.
Chociaż idealna pamięć może wydawać się supermocą, część osób z hipermnezją przyznaje, że bywa ona dużym obciążeniem psychicznym. Trudność z zapominaniem przykrych wydarzeń czy bolesnych wspomnień może prowadzić do emocjonalnego przeciążenia.
