Najczęstszą postacią raka jest nowotwór skóry - aż jedna na pięć osób w swoim życiu zachoruje na tę chorobę, w porównaniu do jednej do osiemnastu przy raku płuc czy jednej na sto w przypadku raka wątroby.
Na nowotwór serca zachoruje średnio tylko jedna osoba na 50 000, lecz nawet wtedy zazwyczaj będzie to nowotwór wtórny, który rozprzestrzenił się w ciele z innego miejsca.
Jak powstaje rak w organizmie?
Komórki nieustannie się regenerują. To dzięki temu rośniemy i utrzymujemy zdrowie. Czasem jednak w tym procesie dochodzi do mutacji, które powodują, że cały proces przebiega znacznie dłużej niż to konieczne. Wtedy nowe komórki rosną w nadmiarze, tworząc masy tkankowe, które wyczerpują zasoby organizmu i obciążają zdrowe narządy. Ten szkodliwy, niekontrolowany wzrost to nowotwór.
Genetyka i inne czynniki mają wpływ na częstotliwość występowania nowotworów i ich lokalizację, jednak mutacje występują częściej tam, gdzie komórki regenerują się najczęściej - wtedy jest większe prawdopodobieństwo błędu. To dlatego niektóre nawyki, np. palenie papierosów, zwiększają ryzyko zachorowania, ponieważ w tym przypadku uszkadzane są tkanki w płucach, gardle i jamie ustnej, co oznacza intensywniejszą regenerację, a więc większe ryzyko wystąpienia mutacji.
Dlaczego serce się wyróżnia?
W przeciwieństwie do wielu innych narządów serce zbudowane jest z mocnej tkanki mięśniowej, rosnącej i regenerującej się bardzo powoli - około 1 proc. rocznie. W całym swoim życiu wymienisz mniej niż połowę komórek serca. W porównaniu ze skórą, która w pełni regeneruje swoje komórki co ok. 56 dni, serce wydaje się bezpiecznym narządem.
Według naukowców niska regeneracja serca jest ewolucyjnym kompromisem - w zamian za trwałość i funkcjonalność narządu od najmłodszych lat, serce u ssaków utraciło zdolność regeneracji, którą wciąż posiadają np. płazy. Ludzkie serce reaguje na uszkodzenia naprawą, a nie regeneracją. Wytwarza tkankę bliznowatą zamiast wzrostu nowych, zdrowych tkanek.
To właśnie dlatego w sercu rzadko pojawia się nowotwór. A kiedy nawet się w nim rozprzestrzeni, rozwija się tam wolniej niż w innych obszarach. Komórki rakowe rzadko atakują serce, nawet jeśli się przez nie bezpośrednio przemieszczają wraz z krwią.
Wysokie ciśnienie może pomóc zapobiegać rakowi serca
Nowe badanie sugeruje, że wysokie ciśnienie, które powstaje w wyniku nieustannego bicia serca, odgrywa rolę w zapobieganiu powstawania nowotworów. Jeśli serce pracuje pod mniejszym ciśnieniem niż normalnie, tempo regeneracji komórek wzrasta. Naukowcy wykazali, że komórki rakowe rozprzestrzeniają się szybciej w sercach o niższym ciśnieniu.
Jednak rak serca nie był tak szeroko badany, jak inne nowotwory. Mimo to niektóre badania sugerują bezpośredni związek między zdrowiem serca a rakiem w innych obszarach ciała. Analiza z 2026 roku sugeruje, że zmiany w funkcjonowaniu serca mogą być wczesnym sygnałem ostrzegającym przed rozwojem określonych nowotworów, na przykład pacjenci ze zwiększoną masą mięśnia sercowego byli bardziej narażeni na rozwój raka piersi, a obniżona funkcja lewego przedsionka wiązała się z większym ryzykiem rozwoju raka jelita grubego.
Zatem być może w przyszłości chore serce pomoże w identyfikacji osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka. Potrzeba jednak kolejnych badań w tym kierunku.
Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie Journal of the American Heart Association.
