W skrócie
- Europa to jeden z czterech księżyców galileuszowych Jowisza, którego powierzchnię pokrywa gruba warstwa lodu, czyniąc go jednym z najgładszych obiektów w Układzie Słonecznym.
- Uczeni spekulują, że pod grubą skorupą lodu Europy znajduje się ocean ciekłej wody, co stwarza potencjalne warunki do istnienia prostych form życia pozaziemskiego.
- W kierunku księżyca zmierzają sondy JUICE oraz Europa Clipper, których misje mają na celu zbadanie warunków panujących na tym obiekcie pod kątem ewentualnego istnienia życia.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Jowisz ma 115 znanych oraz potwierdzonych księżyców. Większość z nich to małe ciała niebieskie, które niespecjalnie się wyróżniają. Istnieją jednak cztery większe księżyce galileuszowe i jednym z nich jest Europa. Wbrew pozorom to bardzo wyjątkowe miejsce w skali całego Układu Słonecznego.
Europa jednym z czterech galileuszowych księżyców Jowisza
Galileuszowe księżyce Jowisza to Io, Europa, Ganimedes i Kallisto. Odkrycia obiektów dokonał już w styczniu 1610 r. Galileusz, który dokonał obserwacji własnoręcznie skonstruowaną lunetą.
Ganimedes to największy ze wszystkich księżyców Układu Słonecznego. Rozmiarami przewyższa nawet planetę Merkury. Natomiast Io ma liczne wulkany, a powierzchnię Kallisto wypełniają liczne kratery i jest mocno zniszczona uderzeniami meteorytów.
Europa to skuty lodem świat, który może wyglądać niepozornie. Jednak od lat jest obiektem licznych badań i obecnie w jego kierunku lecą dwie sondy kosmiczne. Nie bez przyczyny, bo obie misje mają bardzo ważne cele naukowe. W ramach ciekawostki warto dodać, że jest to najmniejszy z galileuszowych księżyców Jowisza.
Europa to świat skuty lodem
Najmniejszy z księżyców galileuszowych ma średnicę około 3122 kilometrów, czyli jest nieco mniejszy od Srebrnego Globu w pobliżu Ziemi (3474 kilometry). Powierzchnia Europy to 30,9 miliona kilometrów kwadratowych, a objętość wynosi około 15,9 miliarda kilometrów sześciennych.
Europa pokryta jest grubą warstwą lodu, która odcina bezpośredni dostęp do głębszych warstw. Skorupa składa się z warstw naprzemiennie lodu oraz wody. W centrum znajduje się prawdopodobnie żelazno-niklowe jądro. W przeszłości obserwacje prowadzone przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a wykazały obecność pary wodnej. Ponadto księżyc Jowisza ma bardzo cienką atmosferę.
Lodowa pokrywa sprawia, że ma najgładszą powierzchnię wśród wszystkich stałych obiektów w całym Układzie Słonecznym. Jest ona poprzecina jasnobrązowymi pęknięciami, które nadają jej charakterystycznego wyglądu. Na powierzchni można dostrzec także kratery uderzeniowe, ale nie ma ich zbyt wiele.
Księżyc Europa pod dużym wpływem Jowisza
Europa orbituje wokół Jowisza w odległości od 664,8 tys. do 677,4 tys. kilometrów. To mniej niż dwukrotna odległość Ziemi od Księżyca. Jednak gazowy olbrzym jest znacznie większy i ma ogromny wpływ grawitacyjny na mniejszego sąsiada.
Europa w trakcie obracania się wokół Jowisza jest ściskana i rozkurczana. Dostaje więc na tyle dużo energii, że ma to wpływ na procesy zachodzące pod powierzchnią księżyca. Do tego stopnia, że pod powierzchnia mogą występować warunki dla wody w stanie ciekłym. Co to oznacza?
Europa ma podpowierzchniowy ocean
Uczeni nie od dziś spekulują, że Europa ma podpowierzchniowy ocean wypełniony najpewniej zasoloną wodą. Problem jednak w tym, że jest on ukryty głęboko pod powierzchnią. Grubość pokrywy lodowej może przekraczać nawet 20 kilometrów. To zbyt dużo, aby można się tam było dostać.
Mimo to technologia idzie do przodu i możliwe, że kiedyś uda się przebić przez grubą skorupę Europy i następnie dotrzeć do podpowierzchniowego oceanu. NASA nawet jakiś czas temu rozpoczęła testy podwodnych robotów, które mogłyby prowadzić badania w takich warunkach.
Oczywiście otwartą kwestią ciągle pozostaje dostanie się pod lodową skorupę, ale pewnie i to uda się w przyszłości rozwiązać.
Lodowy księżyc Jowisza może skrywać życie pozaziemskie
Europa elektryzuje naukowców od lat nie tylko z powodu podpowierzchniowego oceanu. W rzeczywistości spekuluje się, że może tam istnieć życie pozaziemskie. Oczywiście to na razie nic pewnego, ale warunki panujące wewnątrz księżyca Jowisza mogłyby sprzyjać pewnym organizmom.
Oczywiście mówimy tu o bardzo prostym życiu. Jeśli w oceanie Europy znajdują się jakieś organizmy, to zapewne przypominające ziemskie bakterie lub podobnego typu. Mówimy raczej o jednokomórkowcach, które mogłyby przystosować się do niełatwych warunków.
W celu podtrzymania życia potrzeba jest energia. Podejrzewa się, że głęboko pod skorupą księżyca Jowisza mogłyby zachodzić procesy podobne do tych, które kiedyś dały życie na Ziemi. Mowa o energii pochodzącej z podwodnych gejzerów.
Europa zostanie dokładniej zbadana przez misje ESA i NASA
W kierunku księżyca Jowisza lecą obecnie dwie sondy kosmiczne. Pierwszą jest JUICE (skrót od Jupiter Icy Moons Explorer) Europejskiej Agencji Kosmicznej. Druga to Europa Clipper agencji NASA. Obie dolecą do celu dopiero za kilka lat.
Europejska Agencja Kosmiczna wystrzeliła sondę JUICE w połowie kwietnia 2023 r. Celem misji jest zbadanie wybranych księżyców Jowisza i jednym z nich jest Europa. Natomiast NASA wysłała w kosmos własny statek w październiku 2024 r.
Obie sondy kosmiczne dolecą w pobliże Jowisza we wczesnych latach 30. Celem misji będzie zbadanie Europy pod kątem warunków, które rzeczywiście mogą sprzyjać życiu. Żaden ze statków nie potwierdzi życia na tym świecie, ale z pewnością dowiemy się, czy mogłoby ono tam istnieć.
Księżyc Saturna Enceladus podobny do Europy
Europa jest z pewnością wyjątkowym księżycem w całym Układzie Słonecznym, ale warto dodać, że dosyć podobny świat znajduje się w pobliżu innej planety i jest nią Saturn. Mowa o obiekcie Enceladus.
Księżyc Saturna jest podobnie zbudowany i jego powierzchnię również pokrywa warstwa lodu, ale ciało niebieskie jest znacznie mniejsze. Jego średnica to około 500 kilometrów, czyli siedem razy mniejsza od Srebrnego Globu. Jasna pokrywa jest najjaśniejsza w całym Układzie Słonecznym i odbija ponad 90 proc. światła ze Słońca.
W przeszłości na Enceladusie zaobserwowano gejzery, które wydobywają się spod powierzchni na setki kilometrów. Stąd też przypuszcza się, że na księżycu Saturna również mogłyby istnieć warunki do życia.
