Wiadomo, że Grenlandia od lat traci lód w coraz szybszym tempie. Nowe badania pokazują, że problem może być jeszcze poważniejszy. Naukowcy zauważyli, że opróżnienie zaledwie dwóch jezior z wodą roztopową uruchomiło reakcję łańcuchową, która doprowadziła do potężnego cielenia się lodowca.
Jak dwa jeziora wprawiły lodowiec w ruch?
Badanie opublikowane na łamach Nature Geoscience dotyczyło lodowca Sermeq Kujalleq, znanego również jako Jakobshavn. To jeden z najszybciej przemieszczających się i najbardziej aktywnych lodowców Grenlandii, który każdego roku transportuje do oceanu ponad 50 gigaton lodu.
Zespół kierowany przez dra Adriena Wehrlé z Uniwersytetu w Zurychu przeanalizował wydarzenia z lipca 2022 roku. W ciągu kilku dni opróżniły się dwa jeziora supraglacjalne (sezonowe zbiorniki z wody roztopowej powstające na powierzchni lodowców). Ogromna ilość wody przedostała się pod lód, działając jak smar. W efekcie lodowiec zaczął poruszać się znacznie szybciej, choć w tym przypadku to mało powiedziane.
Regularna prędkość lodowca wynosi około 7 kilometrów na rok. W wyniku przyspieszenia przemieścił się... ponad 16 kilometrów w dół w ciągu czterech godzin! Doszło do gwałtownej destabilizacji czoła lodowca, co wywołało masowe cielenie się.
Badacze wykazali bezpośredni związek między opróżnieniem jezior a cieleniem się lodowca. To oznacza, że zakłócenia powstające wiele kilometrów w górnej części lodowca mogą bez osłabienia dotrzeć aż do jego czoła i wywołać tam gwałtowne pękanie lodu.
Zmiany klimatu mogą nasilić ten proces
Niestety wraz ze wzrostem temperatur na Grenlandii będzie przybywać wody roztopowej i jezior supraglacjalnych. To zwiększy ryzyko podobnych zdarzeń i może przyspieszyć utratę pokrywy lodowej.
- Ogólnie rzecz biorąc, na powierzchni lodowców będzie dochodziło do coraz intensywniejszego topnienia tam, gdzie stykają się z atmosferą, a także po bokach, gdzie stykają się z oceanem. Ocean się ociepla, dlatego cieplejsze prądy również przyczyniają się do utraty pokrywy lodowej. Wraz ze wzrostem temperatur i przyspieszeniem topnienia potencjalny wzrost liczby masowych epizodów cielenia się będzie tylko pogłębiał nieodwracalną utratę grenlandzkiej pokrywy lodowej - powiedział glacjolog prof. Jonathan Kingslake z Obserwatorium Ziemi Lamont-Doherty.
Naukowcy zaznaczają, że nie da się jeszcze oszacować, jak duży wpływ ten mechanizm będzie miał na całkowity zanik lodowców.
Źródło: Instytut Nauk o Ziemi na Uniwersytecie Columbia
Publikacja: Adrien Wehrlé et al, Velocity and calving response of a major Greenland ice stream to a lake drainage event, Nature Geoscience (2025). DOI: 10.1038/s41561-025-01858-2
