Moonquakes mogą zagrozić przyszłym misjom na Księżyc. Znaczenie dla planowania baz i lądowań
Nowe badania wykazały, że Księżyc jest bardziej aktywny sejsmicznie niż do tej pory przypuszczano. Naukowcy zidentyfikowali ponad tysiąc nieznanych wcześniej struktur tektonicznych na jego powierzchni i potwierdzili ich obecność zarówno na wyżynach, jak i na równinach bazaltowych, co wskazuje na globalny charakter procesów deformujących księżycową skorupę. Wyniki te mają wpływ na planowanie przyszłych misji kosmicznych, ponieważ uwzględniają możliwość występowania wstrząsów nawet w miejscach rozważanych pod budowę baz.
Naukowcy odkryli, że Księżyc jest znacznie bardziej aktywny sejsmicznie, niż dotąd sądzono. Nowe badania pokazują, że wstrząsy księżycowe, tzw. moonquakes, mogą występować na dużo większych obszarach jego powierzchni, zwłaszcza na rozległych, ciemnych równinach powstałych z dawnej lawy wulkanicznej.
Księżyc zaskakuje aktywnością sejsmiczną. Ponad tysiąc nowych struktur
Do tej pory uważano, że główne ślady aktywności tektonicznej znajdują się przede wszystkim na wyżynach Księżyca, gdzie występują charakterystyczne uskoki i skarpy. Najnowsza analiza pokazała jednak, że podobne struktury są powszechne również na równinach bazaltowych, czyli morzach księżycowych. To sugeruje, że procesy deformujące powierzchnię satelity są bardziej globalne, niż przypuszczano.
Źródłem tych zjawisk jest powolne kurczenie się Księżyca. Powstał on około 4,5 miliarda lat temu jako rozgrzana kula skał, która od tamtej pory powoli stygnie. W miarę ochładzania jego wnętrze zmniejsza objętość, co powoduje ściskanie skorupy i powstawanie uskoków. Kiedy skały przesuwają się wzdłuż takich pęknięć, dochodzi do wstrząsów sejsmicznych.
- Od czasów programu Apollo wiemy o powszechnym występowaniu skarp lobowych na wyżynach księżycowych, ale po raz pierwszy naukowcy udokumentowali powszechne występowanie podobnych formacji na morzach księżycowych - powiedział Cole Nypaver, geolog badawczy, autor badania.
Eksperci stworzyli pierwszą wyczerpującą globalną mapę niewielkich grzbietów tektonicznych na powierzchni Księżyca. Na samej widocznej z Ziemi półkuli zidentyfikowano ponad tysiąc wcześniej nieznanych struktur tego typu, a łączna liczba znanych formacji przekroczyła dwa i pół tysiąca.
Księżyc nie jest martwy. Ciągle się zmienia
Wiek tych struktur wskazuje, że część z nich powstała stosunkowo niedawno w skali geologicznej - nawet kilkadziesiąt milionów lat temu. Średni wiek wynosi 124 miliony lat. Oznacza to, że Księżyc nie jest do końca "martwym" światem, lecz nadal stopniowo się zmienia.
- Wykrycie przez nas młodych, małych grzbietów w morzach i odkrycie ich przyczyny uzupełnia globalny obraz dynamicznego, kurczącego się księżyca - dodał współautor, Tom Watters, który już wcześniej zajmował się badaniem kurczenia się Księżyca.
Przyszłe misje zagrożone?
Odkrycie to ma znaczenie dla przyszłych misji kosmicznych. Równiny bazaltowe są rozważane jako potencjalne miejsca lądowań i budowy baz, ale nowe dane sugerują, że także tam mogą występować wstrząsy tektoniczne. Przez to planowanie infrastruktury na Księżycu będzie musiało uwzględnić ryzyko moonquakes.
- Jesteśmy w niezwykle ekscytującym okresie dla nauki i eksploracji Księżyca - podsumował Nypaver. - Nadchodzące programy eksploracji Księżyca, takie jak Artemis, dostarczą mnóstwa nowych informacji o naszym Księżycu. Lepsze zrozumienie tektoniki Księżyca i aktywności sejsmicznej bezpośrednio wpłynie na bezpieczeństwo i sukces naukowy tych i przyszłych misji.
