Niepokojące zmiany w Pirenejach. Naukowiec wyjaśnia, co się dzieje

Ziemia ma za sobą historię liczoną w miliardach lat - i przez cały ten czas zaszło wiele zmian. Kontynenty wędrowały, łączyły się i rozpadały, klimat wielokrotnie zmieniał swoje oblicze, a na planecie pojawiały się i znikały całe światy roślin i zwierząt. To nieustanny proces. Zmiany zachodzą również dziś, często tuż obok nas. Europa także przechodzi przemiany, a jedno z miejsc, gdzie są one szczególnie widoczne, to Pireneje.

Pireneje to malowniczy łańcuch górski między Francją a Hiszpanią, trzeci pod względem wysokości w Europie, z najwyższym szczytem Pico de Aneto (3404 m n.p.m.). Na jego północnym zboczu znajduje się najsłynniejszy lodowiec Hiszpanii. Od wielu lat widać, jakim ulega przemianom. Podobne zmiany zachodzą też w innych partiach gór. Prof. dr Josep Bonsoms, badacz i wykładowca na Uniwersytecie w Barcelonie, wyjaśnia to zagadnienie.

Pireneje słyną m.in. z ośrodków narciarskich, ale śnieg i lód to nie tylko obraz zimy w górach. Pełnią one bowiem kluczową rolę w funkcjonowaniu ekosystemów górskich i w działalności człowieka, np. w gospodarce wodnej i właśnie turystyce. Choć w Pirenejach standardowo śnieg jest bardzo zróżnicowany pod względem czasu i miejsca występowania, to w ostatnich dekadach ilość, okres trwania i zachowanie śniegu w Pirenejach znacząco się zmieniły. Pojawia się on coraz rzadziej i znika w szybszym tempie, zaznacza a problem widać nawet w wyższych partiach gór, gdzie standardowo pokrywa śnieżna zalega cały rok.

Choćby wspomniany słynny lodowiec Aneto, przez który prowadzi trasa na najwyższy szczyt Pirenejów - niegdyś masa lodu jest dziś zaledwie swoim cieniem, bo lodowiec drastycznie topnieje i szacuje się, że zniknie w ciągu najbliższych 30 lat. Czemu tak się dzieje? Jak zauważa prof. dr Josep Bonsoms topnienie śniegu w Pirenejach jest coraz szybsze i intensywniejsze, bo dostępna jest większa ilość energii do jego roztapiania - sprzyjają temu m.in. częstsze wiosenne antycyklony. To wszystko wiąże się z antropogenicznymi i naturalnymi czynnikami zmiany klimatu. Jakie są prognozy dotyczące przyszłości tej części Europy?

Modele klimatyczne przewidują dalszy spadek opadów śniegu w Pirenejach, szczególnie na niższych wysokościach - różnice będą zależeć od scenariuszy emisji gazów cieplarnianych.

- Prognozy na koniec XXI wieku (2080-2100) przewidują redukcję opadów śniegu od -9 proc. w scenariuszu umiarkowanych emisji (na wysokości 2500-3000 m n.p.m.) do -29 proc. w scenariuszu wysokich emisji (na wysokości 1000-1500 m n.p.m.) w porównaniu z historycznym okresem klimatycznym (1960-2006). Zmiany te wpłyną również na długość sezonu śnieżnego, tempo topnienia oraz szczyty odpływu (wody spływającej po powierzchni). Wzrost temperatury o 1°C może zmniejszyć sezonowe opady śniegu na wysokości 1500 m nawet o 30 proc. - wylicza Josep Bonsoms.

Jakie konsekwencje mogą płynąć ze zmian w opadach śniegu w górach? Mniejsza pokrywa śnieżna to zaburzenia naturalnego cyklu wodnego (magazynowanie i uwalnianie wody), zmiana dostępności zasobów wodnych, oddziaływanie na produkcję energii, ograniczenia w sektorze turystyki i ryzyko wywołania gwałtownych zjawisk, takich jak np. powodzie, zaznacza naukowiec z Uniwersytetu w Barcelonie. To wiąże się m.in. z ryzykiem dla lokalnych społeczności, spadkiem wpływów z turystyki i wysokimi kosztami ekonomicznymi. Dlatego zmiana klimatu staje się poważnym wyzwaniem dla obszarów górskich i wymaga lepszego zarządzania oraz działań adaptacyjnych.

^{Źródła: Geekweek Interia, Zielona Interia, The Conversation}