Odkryli genetyczny "przełącznik". Zmienia troskliwych ojców w agresorów
Czy ojcowska czułość może zależeć od pojedynczego genu? Według naukowców z Princeton University tak właśnie jest, a przynajmniej u afrykańskich myszy pręgowanych (Rhabdomys pumilio). Badanie opublikowane w czasopiśmie Nature ujawnia, że gen Agouti w mózgu tych gryzoni działa jak molekularny przełącznik, który może zamienić troskliwego opiekuna w agresywnego zabójcę własnego potomstwa.
Eksperyment przeprowadzony przez zespół dr. Forresta Rogersa z Princeton Neuroscience Institute pokazał, że aktywność genu Agouti w określonym regionie mózgu, tj. przyśrodkowym polu przedwzrokowym (MPOA), bezpośrednio wpływa na zachowania ojcowskie. Jak wyjaśnia badacz, "od dziesięcioleci wiemy, że MPOA pełni funkcję centrum opieki macierzyńskiej u ssaków, ale odkrycie, że ten sam obszar u samców reaguje na inny zestaw genów, było dla nas ogromnym zaskoczeniem".
Agresor zamiast ojca
Badacze zauważyli, że samce z wysoką ekspresją genu Agouti częściej atakowały młode, podczas gdy u osobników z niskim poziomem aktywności genu dominowały zachowania opiekuńcze - przytulanie, ogrzewanie i czyszczenie potomstwa. Aby upewnić się, że to Agouti odpowiada za zmianę, naukowcy użyli wirusa, który sztucznie zwiększał jego ekspresję, a efekt był natychmiastowy.
Co ciekawe, mowa o genie, który jest znany głównie ze swojej roli w pigmentacji - jest kluczowym regulatorem umaszczenia u ssaków, kontrolującym rozmieszczenie czarnego i żółtego/czerwonego pigmentu w sierści. Działa poprzez blokowanie produkcji czarnego pigmentu, co powoduje powstawanie jaśniejszych pasm na włosie.
Odkryliśmy, że gdy poziom Agouti wzrasta, samce stają się agresywne wobec młodych. To sugeruje, że gen działa jak przełącznik, który przestawia zachowanie ojców między opiekuńczym a agresywnym
Gen nie działa w izolacji
Okazało się jednak, że gen nie działa w izolacji, warunki społeczne znacząco wpływały na jego aktywność. Samce trzymane samotnie z młodymi częściej wykazywały troskę, natomiast te przebywające w grupach obojętność lub agresję. Kiedy badacze przenosili osobniki z klatek grupowych do samotnych, ekspresja Agouti gwałtownie spadała, a wraz z nią zanikała skłonność do ataków.
Wydaje się, że u niektórych myszy pręgowanych zwiększona aktywność Agouti rzeczywiście wystarcza, by wywołać dzieciobójstwo. Jednak odkryliśmy również, że kontekst społeczny może ten efekt osłabić lub wzmocnić
To odkrycie jest szczególnie istotne, ponieważ aktywni ojcowie to rzadkość w świecie ssaków i troskliwą opiekę wykazuje zaledwie 5 proc. z około 6000 gatunków. Mimo że badanie dotyczyło wyłącznie jednego gatunku gryzonia, jego wyniki mogą pomóc zrozumieć, jak ewolucja i genetyka kształtują instynkt rodzicielski.
I chociaż naukowcy apelują, by nie przenosić tych wniosków na inne gatunki, to jednocześnie nie wykluczają, że podobnie może to działać u ludzi: "Nie wykluczamy, że Agouti może działać podobnie u ludzi, ale obecnie brak dowodów na taką funkcję poza myszami pręgowanymi". Niemniej badanie z Princeton otwiera zupełnie nowe pole badań w neurobiologii zachowań, pokazując, że granica między troską a agresją może leżeć nie w emocjach, lecz w mikroskopijnej sekwencji DNA - dosłownie jednym genie.
