Odkrycie na stanowisku El Wad. Tysiące kości
Około 15 tys. lat temu w życiu społeczności zamieszkujących południowy Lewant zaczęły zachodzić istotne zmiany. Część łowców-zbieraczy, dotychczas prowadzących koczowniczy tryb życia, zaczęła tworzyć niewielkie stałe osady.
Rozwinęła się kultura natufijska, której przedstawiciele należeli do najwcześniejszych znanych społeczności prowadzących osiadły tryb życia. Zmiany te miały wpływ na późniejszą rewolucję neolityczną i rozwój rolnictwa.
Do ważnych stanowisk związanych z tą kulturą należy m.in. kompleks jaskiń w rezerwacie Nahal Me‛arot w paśmie Góry Karmel w Izraelu. Obszar ten wpisany jest na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako punkt istotny dla badań nad ewolucją człowieka. Częścią tego rezerwatu jest stanowisko El Wad.
Doszło tam właśnie do nowego odkrycia, które rzuca światło na to, jak adaptowali się ci ludzie do zmian w trybie życia. Ograniczenie mobilności wpłynęło na sposób odżywiania się - w diecie pojawiły się jaszczurki i węże.
Natufijczycy uzupełniali swoje menu mięsem gadów
Wraz z osiadłym trybem życia zmieniały się dostępność wykorzystywanych źródeł pożywienia. Nowe badania na stanowisku El Wad dowodzą, że dieta przedstawicieli kultury natufijskiej była bogata w gady.
Dr Maayan Lev wraz ze współautorami, prof. Miną Weinstein-Evron i prof. Reuvenem Yeshurunem z Uniwersytetu w Hajfie zidentyfikowała tysiące kości jaszczurek i węży. Dzięki szczegółowym analizom udało się ustalić, że część z nich stanowiła pożywienie dla ludzi. Jest to dowód, że ok. 15 tys. lat temu na Bliskim Wschodzie regularnie polowano na węże i jaszczurki. Zwierzęta te dostarczały łatwo dostępnego mięsa.
Po raz pierwszy naukowcom udało się zidentyfikować ślady cięć wykonanych narzędziami krzemiennymi na kościach dużych węży, m.in. Dolichophis jugularis i Malpolon insignitus. Wśród jaszczurek zidentyfikowana została m.in. agama Stellagama stellio, przy czym najpowszechniej występowały kości beznogiej jaszczurki z rodziny padalcowatych - Pseudopus apodus (żółtopuzik bałkański). Jej twarde łuski wymagały innego sposobu rozbioru niż w przypadku węży.
Jakie węże i jaszczurki jadano? To wpłynęło na wybór
Potrawy z gadów wciąż można znaleźć w krajach Azji, np. zupa z węża w Chinach uchodzi za przysmak i stanowi element kultury oraz medycyny ludowej.
Co jednak było powodem wyboru konkretnych gatunków jako źródła pożywienia 15 tys. lat temu na terenie dzisiejszego Izraela? Zespół badaczy starał się odpowiedzieć na to pytanie.
- Nasza hipoteza jest taka, że natufijczycy preferowali polowanie na gady stosunkowo duże, stosunkowo powolne i niegroźne. Innymi słowy, żółtopuzik bałkański był idealnym wyborem, a jeśli nie udało się tej jaszczurki znaleźć, myśliwi polowali na stosunkowo niegroźne węże. Jadowite węże, takie jak żmije, były natomiast rzadko łapane - wyjaśniła dr Lev przytaczana przez Phys.org.
Częste występowanie kości gadów we wszystkich badanych warstwach archeologicznych ze stanowiska El Wad sugeruje, że zwierzęta te stanowiły niezawodne i trwałe źródło pożywienia.
- Odkrycia te rzucają światło na dotychczas mało zbadany aspekt relacji między ludźmi a gadami w prehistorii i dają fascynujący wgląd w sposób odżywiania się ludzi sprzed epoki neolitu - podsumowała dr Lev.
Wyniki badań zostały opublikowane na łamach "Proceedings of the National Academy of Sciences".
