W hiszpańskiej Sierra de Atapuerca, na stanowisku Gran Dolina w prowincji Burgos, zakończona właśnie kampania wykopaliskowa 2026 roku, przyniosła spektakularne rezultaty. Zespół badaczy wydobył 24 kolejne skamieniałości należące do Homo antecessor, czyli gatunku hominida, który żył w Europie około miliona lat temu. Wiele z nich nosi wyraźne ślady obróbki ciała, a część należy do osobników dorosłych, co stanowi istotną nowość w dotychczasowym zbiorze.
Wśród znalezionych fragmentów znalazły się: kawałek kości skroniowej czaszki, kręgi szyjne i lędźwiowe, paliczki dłoni i stóp, trzy zęby oraz elementy kości długich, w tym m.in. kość łokciowa i fragmenty piszczelowej, udowej oraz ramiennej. Według Andreu Ollé, koordynatora prac na Gran Dolinie i współkierownika projektu Atapuerca, część z tych kości pochodzi od osób w wieku 27-30 lat, uważanym za zaawansowany jak na ten gatunek. Wcześniej w tym samym poziomie (TD6, tzw. warstwa Aurora) dominowały szczątki dzieci i młodzieży.
Szczątki rzadkiego gatunku człowieka sprzed 850 tysięcy lat
Łączna liczba szczątków Homo antecessor z Gran Doliny przekroczyła już 200 i może należeć do 12-15 osobników, z czego od dwóch do sześciu to dorośli. Na wielu kościach widoczne są nacięcia powstałe podczas oddzielania mięsa od szkieletu. Naukowcy wskazują, że są klasyczne oznaki praktyk kanibalistycznych, znanych z tego stanowiska już od lat 90. XX wieku. Po raz pierwszy jednak tak wyraźnie udokumentowano, że ofiarami byli także dorośli członkowie grupy.
Naukowcy nadal próbują zrozumieć motywy tych zachowań. Hipoteza głodu została wcześniej odrzucona. Obecnie rozważa się konflikt między różnymi grupami hominidów, w którym najpierw eliminowano młodszych osobników, by osłabić rywali. Andreu Ollé podkreśla jednak, że na kościach nie znaleziono na razie jednoznacznych śladów przemocy, choć silne rozdrobnienie materiału utrudnia interpretację.
Zobacz również:
Odkrycie daje nam wiedzę o ludziach sprzed 800 tysięcy lat
Poza ludzkimi szczątkami, badacze wydobyli bogaty zespół narzędzi kamiennych wykonanych z krzemienia, kwarcytu, piaskowca i kwarcu oraz kości zwierząt, a mianowicie m.in. hieny, bobra, jeleni, bydła, koni i nosorożców. Taki zestaw pozwala zrekonstruować codzienne życie grupy z środkowego plejstocenu z wyjątkową szczegółowością.
Homo antecessor wyróżniał się stosunkowo nowoczesną budową twarzy: wyraźnym nosem, zaokrąglonymi policzkami i cofniętymi łukami brwiowymi. Objętość mózgu wynosiła około 1000 cm³, a dorośli osobnicy osiągali 1,6-1,8 metra wzrostu. Posługiwali się prostymi narzędziami otoczowymi i odłupkowymi. Stanowisko Gran Dolina pozostaje jednym z najważniejszych w Europie miejsc dokumentujących najwcześniejsze zasiedlenie kontynentu przez ludzi. Tegoroczne znaleziska potwierdzają, że badania w Atapuerca wciąż potrafią zaskakiwać i zmieniać dotychczasowe wyobrażenia o życiu naszych odległych przodków.
