W skrócie
- ESRIN we włoskim Frascati to kluczowy ośrodek Europejskiej Agencji Kosmicznej, w którym przetwarza się dane z satelitów obserwacyjnych, w tym z programu Copernicus.
- Superkomputer Space HPC, uruchomiony w 2025 roku, oferuje wydajność ponad 5 petaflopsów oraz 34 tys. rdzeni i 108 układów GPU Nvidia H100 do badań naukowych.
- Centrum wizualizacji danych w ESRIN pozwala na monitorowanie zmian na Ziemi poprzez satelitarne zobrazowania, wykorzystując zaawansowane panele sterowania i ekrany.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) ma na Starym Kontynencie kilka ważnych placówek. Jedną z nich z pewnością jest ESRIN (European Space Research Institute) nazywany również Centrum Obserwacji Ziemi, który znajduje się we włoskim Frascati. Kilka dni temu miałem okazję wziąć udział w wydarzeniu Space HPC Community Day, gdzie mogłem zobaczyć instytut od środka.
Placówka ESRIN to Centrum Obserwacji Ziemi
ESRIN we włoskim Frascati nieopodal Rzymu to jedna z najważniejszych placówek Europejskiej Agencji Kosmicznej. Ośrodek jest wielki i składa się z licznych budynków. Historia jednostki sięga 1966 r., kiedy to założono ESLAR, czyli laboratorium do zaawansowanych prac badawczych.
Z czasem ośrodek przekształcono na ESRIN i stało się Centrum Obserwacji Ziemi. To tutaj przetwarzane są dane pochodzące z satelitów, które obserwują naszą planetę. W ramach programu Earthnet zaczęto to robić w latach 70. ubiegłego wieku.
Dziś ESRIN odgrywa ogromną rolę w działalności Europejskiej Agencji Kosmicznej. W ośrodku zbierane są i przetwarzane dane z wielu satelitów. W tym należących do programu Copernicus.
Wydarzenie ESA Space HPC Community Day
Wizytę w ESRIN odbyłem dzięki uprzejmości HPC, które zaprosiło mnie na wydarzenie ESA Space HPC Community Day zorganizowane w placówce Europejskiej Agencji Kosmicznej. Na miejsce przyjechaliśmy wcześnie rano, bo już około godziny 8.
Następnie odbył się panel z ekspertami, którzy opowiedzieli o wybranych projektach realizowanych w ESRIN oraz superkomputerze Space HPC, który jest centrum obliczeniowym wspomnianej placówki. W międzyczasie mogliśmy spędzić czas na rozmowach ze specjalistami, którzy byli do naszej dyspozycji.
W godzinach popołudniowych miałem okazję zobaczyć wybrane ośrodki w centrum ESRIN. Wśród nich było centrum wizualizacji danych zbieranych z satelitów obserwacyjnych Ziemi czy superkomputer Space HPC uruchomiony w zeszłym roku.
Superkomputer Space HPC agencji ESA
Space HPC to superkomputer, który powstał we współpracy między Europejską Agencją Kosmiczną a Hewlett Packard Enterprise (HPE). Inauguracja odbyła się w marcu 2025 r. Przygotowanie miejsca pod maszynę nie było proste.
Okolice Frascati to tereny, które są potencjalnie zagrożone aktywnością sejsmiczną. Dlatego przygotowanie podłoża pod superkomputer było naprawdę trudne. Wymagało wykorzystania mnóstwa betonu oraz stali, co pozwoliło na stworzenie stabilnego lokum.
Space HPC to superkomputer upakowany w ośmiu szafach, które znajdują się w specjalnym hangarze. Maszyna oferuje ogromną wydajność, która przekracza 5 petaflopsów.

Superkomputer Space HPC składa się z 34 tys. rdzeni CPU, które oferują najnowsze procesory dostarczone przez firmy Intel oraz AMD. Ponadto wykorzystano tu 108 GPU Nvidia H100, które oferują łącznie blisko 9,5 tys. GB pamięci. Na dane przeznaczono dyski SSD o pojemności 3,6 PB. Maszyna ma także do dyspozycji ponad 150 TB pamięci operacyjnej RAM oraz sieć InfiniBand 2×400 GPBS.
Space HPC to potężny superkomputer, który jest wykorzystywany do realizacji wielu badań naukowych. Stanowi akcelerator dla różnych projektów. W trakcie wydarzenia zorganizowanego w ośrodku ESA ESRIN nie tylko mogłem zobaczyć maszynę z bliska, ale także zapoznać się z jej przeznaczeniem. Przy okazji uchylono rąbka tajemnicy na temat przyszłości komputera.
Modularna budowa superkomputera nie tylko ułatwia jego konserwację i wymianę poszczególnych elementów, ale zapewnia też skalowalność oraz łatwość rozbudowy.

W trakcie pierwszego roku od uruchomienia Space HPC ponad 300 osób przeprowadziło więcej niż 320 tys. symulacji. Maszynę wykorzystano przy realizacji ponad 65 projektów i uzyskano ponad 600 tys. godzin GPU. W przypadku CPU użycie wyniosło aż 8,9 mln.
Tego lata Space HPC uzyskał już 90 proc. wykorzystanie dostępnych zasobów GPU oraz 50 proc. dla CPU. 61 proc. zrealizowanych projektów to wewnętrzne przedsięwzięcia pracowników Europejskiej Agencji Kosmicznej. Pozostałe 39 proc. to projekty zewnętrzne różnych firm czy uniwersytetów.
Superkomputer wykorzystano m.in. przy przetwarzaniu mnóstwa danych z misji Gaia, projektowaniu elementów rakiet czy prognozowaniu pogody kosmicznej, która ma duży wpływ na to, co dzieje się na Ziemi oraz przede wszystkim satelity znajdujące się na orbicie okołoziemskiej.
Centrum wizualizacji danych satelitarnych w ośrodku ESRIN
Jednym z ciekawszych miejsc, które miałem okazję zobaczyć we włoskim ośrodku ESRIN, jest centrum wizualizacji danych zbieranych przez satelity. Miejsce składa się z kilku pomieszczeń, które odpowiadają za dostęp do różnych projektów.
W pierwszym mogłem zobaczyć centrum dostępu do danych z wybranych satelitów Europejskiej Agencji Kosmicznej. Są to m.in. Sentinel czy Biomass. Wszystko dostępne jest na dużym ekranie, którym steruje się z poziomu dużego wyświetlacza dotykowego umieszczonego w stole.

Bardzo ciekawe dane można było również zobaczyć w przypadku informacji zbieranych przez satelity, które pokazują ogrom zmian zachodzących na Ziemi w wyniku działalności człowieka. Przykład wycinki lasów amazońskich z pewnością robi wrażenie. Podobnie było dla wizualizacji różnych danych z odniesieniem do terenów w pobliżu Frascati.
Centrum ESRIN to jedno z serc Europejskiej Agencji Kosmicznej, którego zwiedzenie było niesamowitą przyjemnością. Mimo blisko 30-stopniowych upałów, które wtedy panowały we włoskim Frascati, i dokuczających wieczorem komarów.














