Paleolatitude 3.0. W aplikacji sprawdzisz, gdzie był twój dom 320 mln lat temu
Internetowa aplikacja Paleolatitude doczekała się gruntownej przebudowy. Teraz oferuje badaczom i pasjonatom bezprecedensową możliwość prześledzenia historii dowolnego punktu na Ziemi - wliczając w to twój własny dom - na przestrzeni ostatnich 320 milionów lat. Model stworzony przez zespół z Uniwersytetu w Utrechcie łączy paleobiologię z paleoklimatologią, umożliwiając precyzyjne odtworzenie dawnych warunków klimatycznych i wyglądu superkontynentów, a także zrozumienie prehistorycznego życia na podstawie śladów zachowanych w skałach.
W skrócie
- Aplikacja Paleolatitude.org 3.0 pozwala śledzić historię dowolnego miejsca na Ziemi na przestrzeni ostatnich 320 milionów lat, integrując dane z plików GPlates i zaktualizowaną bazę rekordów paleomagnetycznych.
- Model analizuje sygnały magnetyczne zachowane w minerałach skał, umożliwiając precyzyjne odtworzenie dawnej szerokości geograficznej oraz ruchów zarówno dużych, jak i mniejszych płyt tektonicznych, w tym zagubionych kontynentów.
- Nowa wersja aplikacji online to narzędzie przydatne zarówno dla amatorów, jak i ekspertów, pozwalając łączyć bioróżnorodność z warunkami klimatycznymi panującymi podczas formowania się skał.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Paleolatitude 3.0. Sprawdź, gdzie był twój dom 320 mln lat temu
Naukowcy z Uniwersytetu w Utrechcie wypuścili aktualizację "Paleolatitude.org 3.0", czyli trzecie już główne wydanie swojej aplikacji na przeglądarki internetowe, która działa od ponad dekady. Zespół zaprezentował nowość na łamach prestiżowego "PLOS One", tłumacząc, że nowa wersja serwisu wprowadza pierwszy w pełni globalny model paleogeograficzny sięgający 320 mln lat wstecz. Ważną nowości w modelu jest też to, że po raz pierwszy przywraca on jednostki paleogeograficzne, które w wyniku procesów górotwórczych zostały na siebie spiętrzone i przemieszczone w obrębie łańcuchów górskich.
Dzięki integracji z plikami rekonstrukcyjnymi GPlates, bardziej precyzyjnemu układowi odniesienia paleomagnetycznego oraz zaktualizowanej bazie danych, narzędzie pozwala na dokładne śledzenie dryfu kontynentów wraz z uwzględnieniem marginesu błędu pomiarowego. Autorzy zadbali również o stronę praktyczną, wdrażając "nowy interfejs online z łatwym w użyciu narzędziem z z opcją przetwarzania wsadowego" - czytamy w abstrakcie publikacji. Na stronie aplikacji można zarówno analizować duże zbiory danych, jak i prześledzić historię dowolnego miejsca na Ziemi, wliczając w to położenie naszego własnego domu.
Model analizuje sygnały magnetycznych zapisane w skałach
Paleolatitude opierwa swoje działanie na analizie sygnałów magnetycznych uwięzionych w minerałach. Dr Bram Vaes z instytutu badawczego CEREGE wyjaśnia mechanizm stojący za tą technologią. "Kąt tworzony przez pole magnetyczne Ziemi i powierzchnię Ziemi zmienia się stopniowo od biegunów do równika i dlatego jest powiązany z szerokością geograficzną. Wiele skał zawiera minerały magnetyczne, które 'rejestrowały' kierunek pola magnetycznego w danej lokacji podczas formowania się tych skał" - tłumaczy ekspert.
Dzięki tym danym badacze oraz użytkownicy aplikacji mogą ustalić, na jakiej szerokości geograficznej uformowała się dana skała, co pozwala odtworzyć jej położenie miliony lat temu.
Najnowsza aktualizacja modelu wprowadziła także dane dotyczące morskich anomalii magnetycznych. Pozwoliło to lepiej zobrazować ruchy głównych płyt tektonicznych. Co więcej, uwzględniono w nim mniejsze płyty oraz tzw. "zagubione kontynenty", które na przestrzeni wieków zostały wchłonięte przez łańcuchy górskie. Przykładem jest ląd Argoland, który oddzielił się od zachodniej Australii około 155 mln lat temu i obecnie spoczywa pod wyżynami Indonezji, czy też Wielka Adria, która po odłączeniu się od Afryki Północnej ponad 200 mln lat temu stała się częścią gór basenu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu.
Wielowymiarowe spojrzenie na historię Ziemi
"Po raz pierwszy dostępny jest prawdziwie globaly model, który pozwala ci połączyć te skały z ich oryginalnymi płytami, które od tamtego czasu zniknęły w płaszczu ziemskim" - wyjaśnia prof. Douwe van Hinsbergen, lider projektu Paleolatitude. Dzięki temu użytkownicy mogą teraz zobaczyć, jak współczesne lokalizacje zmieniały swoje położenie od czasów superkontynentu Pangea, który istniał 320 mln lat temu i był otoczony gigantycznym oceanem Panthalassa.
Jak wspomnieliśmy na początku, aplikacja służy zarówno amatorom, jak i ekspertom. Dla paleobiologów badających skamieniałości jej nowa wersja jest nieocenioną pomocą. Pozwala ona m.in. powiązać bioróżnorodność z konkretnymi warunkami klimatycznymi panującymi w miejscu formowania się skał. Jak zauważa dr Emilia Jarochowska, pochodząca z Polski paleobiolożka pracująca na Utrecht University: "dzięki temu nowemu modelowi mamy większą pewność, a nasze pojmowanie bioróżnorodności przechodzi z jednowymiarowego - to znaczy obejmującego wyłącznie czas - do wielowymiarowego, obejmującego także przestrzeń".
Zobacz również:
Źródła:
- van Hinsbergen DJJ, Vaes B, Boschman LM, Lom N, van de Lagemaat SHA, Advokaat EL, et al. Paleolatitude.org 3.0: A calculator for paleoclimate and paleobiology studies based on a new global paleogeography model. PLoS One 21(4): e0346817 (2026). DOI: 10.1371/journal.pone.0346817
- Taub B. New Online Tool Lets You See Where On Earth Your House Was Located 320 Million Years Ago. IFLScience (2026).
