Jak przekonują naukowcy w nowym badaniu, Mars prawdopodobnie był w stanie wytworzyć złożoną skorupę planetarną dzięki intensywnym procesom zachodzącym głęboko pod powierzchnią, nawet bez klasycznej tektoniki płyt. Przełomowe odkrycie było możliwe dzięki danym zebranym przez misję NASA InSight, która w 2018 roku umieściła na Marsie pierwszy w historii sejsmometr badający wnętrze planety.
Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego przeanalizowali te dane, skupiając się na tajemniczej granicy znajdującej się około 24 kilometrów pod powierzchnią Marsa. Wcześniej wiadomo było, że taka struktura istnieje, ale jej natura pozostawała zagadką. Badacze wykorzystali więc modele termodynamiczne oraz metody statystyczne, porównując setki możliwych składów skał z rzeczywistymi właściwościami fal sejsmicznych.
Mars posiada ukrytą warstwę niezwykłych skał
Analiza wykazała, że najlepszym wyjaśnieniem obserwacji są skały ultramaficzne, bogate w żelazo i magnez, ale ubogie w krzemionkę. Znajdują się one prawdopodobnie poniżej wspomnianej granicy, podczas gdy wyższe partie skorupy w większym stopniu odpowiadają skałom maficznym, zawierającym więcej krzemionki.
Zdaniem naukowców taka struktura mogła powstać w wyniku ogromnych zbiorników magmy znajdujących się głęboko pod powierzchnią. Cięższe kryształy opadały na dno, tworząc gęstą warstwę pozostałości, natomiast lżejsza i bardziej przetworzona magma unosiła się ku górze. Podobne procesy zachodzą na Ziemi pod łukami wulkanicznymi i mają związek z powstawaniem kontynentów.
Zobacz również:
Mars mógł mieć ogromne systemy magmowe
Naukowcy sugerują, że odkryta warstwa może rozciągać się na setki, a nawet tysiące kilometrów w rejonie północnej półkuli Marsa. Oznaczałoby to, że planeta nie była miejscem wyłącznie pojedynczych, odizolowanych erupcji wulkanicznych, lecz posiadała rozległe systemy magmowe obejmujące dużą część skorupy. Proces ten, określany jako transkrustalny magmatyzm, do tej pory uważano za charakterystyczny głównie dla Ziemi.
Odkrycie ma znaczenie nie tylko dla poznania historii Marsa, ale i ewentualnych przyszłych misji kosmicznych. Długotrwałe systemy magmowe często odpowiadają za powstawanie złóż metali, więc są to dobre wiadomości w kontekście potencjalnego wydobycia surowców, a w dalszej perspektywie nawet budowy stałych baz na Marsie.
Jednym z najważniejszych wniosków badania jest jednak możliwość, że Ziemia nie jest jedynym miejscem, gdzie mogą powstawać złożone warunki geologiczne sprzyjające życiu. Do tej pory wielu naukowców uważało, że tektonika płyt jest niemal konieczna do tworzenia stabilnych środowisk planetarnych. Procesy geologiczne na Ziemi pomagają regulować klimat oraz obieg wody i innych pierwiastków. Jeżeli jednak Mars potrafił rozwijać skomplikowaną skorupę bez ruchomych płyt tektonicznych, podobne mechanizmy mogą występować także na innych planetach, które wcześniej uznawano za zbyt małe lub geologicznie martwe.
