Przełom w astronomii z udziałem Polaków. "Odkrycie dekady"
Planeta swobodna została potwierdzona i "zważona" przez polskich naukowców. Jest to jedno z najważniejszych odkryć astronomicznych w ciągu ostatnich kilku dekad. Przełomu dokonali astronomowie z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego w ramach programu OGLE. Czym jest planeta swobodna i dlaczego jest to tak ważne odkrycie?
Ponad 30 lat temu udało się znaleźć pierwsze egzoplanety, a więc światy znajdujące się poza Układem Słonecznym. Ogromny udział w tym przedsięwzięciu miał polski profesor Aleksander Wolszczan. Teraz Polacy dokonali kolejnego przełomu w astronomii. Z ich udziałem została "zważona" pierwsza planeta swobodna!
Planeta swobodna "zważona" przez polskich astronomów
Do tej pory potwierdzono już ponad 6 tys. egzoplanet. Rok 2025 przyniósł kolejne ciekawe odkrycia związane z planetami pozasłonecznymi. Astronomowie od dawna podejrzewali, że istnieją także światy swobodnie przemierzające Drogę Mleczną i nieorbitujące wokół żadnych gwiazd. Problemem było jedynie znalezienie takiej planety oraz jej potwierdzenie i tego przełomu dokonali polscy badacze.
Spektakularnego odkrycia dokonał międzynarodowy zespół astronomów z udziałem naukowców z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Uczonym udało się po raz pierwszy w historii potwierdzić i "zważyć" planetę swobodną, czyli taką, która nie orbituje wokół żadnej gwiazdy.
Jest to planeta swobodna odkryta w zjawisku mikrosoczewkowania grawitacyjnego KMT-2024-BLG-0792/OGLE-2024-BLG-0516. Naukowcy wyliczyli, że jej masa jest około 70 razy większa w porównaniu do Ziemi i stanowi około 0,22 masy Jowisza.
Przełomowe okazały się obserwacje z 3 maja 2024 r. Za pomocą teleskopów koreańskiej sieci KMTNet (w Australii, Południowej Afryce i Chile) oraz zlokalizowanego w Obserwatorium Las Campanas w Chile teleskopu projektu OGLE zarejestrowane zostało krótkotrwałe zjawisko mikrosoczewkowania grawitacyjnego, jasnej gwiazdy w centrum galaktyki
Planety swobodne nie mają gwiazd
Planety swobodne to takie, które nie orbitują w pobliżu gwiazd. Znajdują się w Drodze Mlecznej "luzem". Uczeni już wcześniej twierdzili, że muszą to być masywne obiekty o masie wielokrotnie większej od Ziemi i porównywalnej z Jowiszem. Nowe odkrycie to potwierdziło.
To odkrycie dekady, porównywalne z odkryciem pierwszych udokumentowanych planet pozasłonecznych w latach 90. ubiegłego wieku. Astronomowie wreszcie mają pewność, iż tego typu obiekty istnieją we wszechświecie
Astronomowie wierzą, że tego typu światy uda się lepiej zbadać wraz z kolejnym obserwatorium kosmicznym, które NASA może wystrzelić jeszcze w 2026 r. To Kosmiczny Teleskop Nancy Grace Roman, którego jednym z głównych celów misji będzie badanie planet pozasłonecznych.
Potwierdzenie masy planety w zjawisku KMT-2024-BLG-0792/OGLE-2024-BLG-0516 zostało okrzyknięte astronomicznym "odkryciem dekady" i stanowi ogromny przełom w badaniu egzoplanet.
