W skrócie
- Badania geologiczne z użyciem izotopów wykazały, że odcinek uskoku San Andreas w górach Santa Cruz przesuwa się szybciej, niż wcześniej zakładano w modelach sejsmicznych.
- Na przełęczy Cajon, gdzie stykają się uskoki San Andreas i San Jacinto, odnotowano rekordowe naprężenia tektoniczne, co zwiększa ryzyko jednoczesnego pęknięcia obu struktur.
- Władze Kalifornii zalecają przygotowania na wypadek trzęsienia ziemi, w tym zabezpieczenie ciężkich mebli oraz gromadzenie zapasów wody i żywności na minimum trzy dni.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Nowe dane podważają teorię o spowolnieniu uskoku San Andreas
Dwa niezależne zespoły badawcze, analizujące przeciwległe krańce uszkodzenia tektonicznego w Kalifornii, doszły tego samego lata do niepokojącego wniosku - ryzyko trzęsienia ziemi wzdłuż systemu uskoku San Andreas jest większe, niż dotychczas zakładano. Odkrycia te mają kluczowe znaczenie dla około 30 mln mieszkańców żyjących w zasięgu stref pęknięć.
Geolożka Kim Blisniuk z San José State University wraz ze swoim zespołem przez lata mapowała przemieszczone formy terenu w Sanborn County Park niedaleko Saratogi - rezerwacie w hrabstwie Santa Clara, pod którym bezpośrednio przebiega uskok. Jak poinformował "San Francisco Chronicle" 20 sierpnia 2026 r., niepublikowane jeszcze wyniki badania wskazują, że odcinek uskoku w Górach Santa Cruz przesuwa się szybciej, niż wcześniej sądzono.
Odkrycie to podważa długo utrzymywane założenie o sposobie rozkładu ruchu płyt tektonicznych w strefie zatoki San Francisco. Dotychczasowa hipoteza zakładała, że idąc na południe od odcinka North Coast, prędkość przesuwu maleje, jako że ruch przenosi się na sąsiednie uskoki, takie jak Calaveras czy Hayward. Badania Blisniuk bazujące na danych z 10 tys. lat pokazują jednak, że tempo przesuwu pozostawało na stałym poziomie.
W modelowaniu zagrożeń sejsmicznych prędkość przesuwu stanowi kluczowy parametr. Uskok przesuwający się o około 20 mm rocznie kumuluje naprężenia szybciej niż taki o prędkości 15 mm rocznie. Obecny model UCERF3 szacuje prędkość dla odcinka Santa Cruz na 19-22 mm rocznie. Jeśli nowe dane potwierdzą wyższe wartości, zmienią się również szacunki prawdopodobieństwa wystąpienia trzęsienia ziemi w Bay Area.
"To nie nowy ruch. To nowe dane - i dobre przypomnienie, by być przygotowanym" - wyjaśnia Kim Blisniuk.
Zobacz również:
Metoda izotopowa pozwala oszacować tempo przesuwu w skali 10 tys. lat
Dotychczasowe analizy opierały się na zapisach obejmujących maksymalnie tysiąc lat. Zespół z San José zastosował datowanie metodą izotopową berylu-10 (Be-10), co pozwoliło wydłużyć badany okres dziesięciokrotnie.
Beryl-10 powstaje w minerałach na powierzchni ziemi pod wpływem promieniowania kosmicznego. Pomiar jego stężenia w głazach pochodzących z Formacji Vaqueros w Sanborn County Park oraz zestawienie tych danych z przesunięciem przestrzennym pozwoliły na dokładne wyliczenie średniego tempa ruchu uskoku na przestrzeni 10 tys. lat.
Metoda ta pozwala uśrednić zmienność, jaka występuje przy krótszych przedziałach czasowych.
Rekordowe naprężenia tektoniczne na przełęczy Cajon zagrażają rejonowi Los Angeles
Drugie badanie opublikowano w czerwcu 2026 r. na łamach "Journal of Geophysical Research: Solid Earth". Zespół kierowany przez dr Liliane Burkhard z Uniwersytetu w Bernie, we współpracy z badaczami z University of Hawaiʻi at Mānoa, USGS oraz Scripps Institution of Oceanography, przeanalizował symulację 1000 lat historii sejsmicznej południowego San Andreas oraz uskoku San Jacinto.
Z modeli wynika, że naprężenia w sekcji San Jacinto-Bernardino osiągnęły poziom 3,6 megapaskala (MPa), a w sąsiednim odcinku Mojave South - 2,8 MPa. Są to najwyższe wartości w całym symulowanym tysiącleciu.
Zasadniczym punktem na mapie jest przełęcz Cajon na północny wschód od Los Angeles, gdzie oba uskoki zbliżają się do siebie na odległość około 1,5 km. Wąski przesmyk działa jak "brama sejsmiczna". Badania USGS z 2022 r. wykazały, że w 20-23 proc. historycznych sekwencji trzęsień ziemi pęknięcie przechodziło przez przełęcz, powodując jednoczesne pęknięcie obu uskoków (jak podczas trzęsienia ziemi w Wrightwood w 1812 r.).
"Niepokojący jest nie tylko fakt, że naprężenia osiągają historyczne maksima, ale także to, że relatywne warunki naprężeń między dwoma systemami uskoków zbliżają się do zakresu, który kojarzymy z dużymi pęknięciami przechodzącymi przez oba uskoki jednocześnie - a to scenariusz o znacznie poważniejszych konsekwencjach dla regionu" - skomentowała dr Liliane Burkhard.
Równoległe pęknięcie obydwu struktur stwarza zagrożenie dla obszaru Los Angeles, San Bernardino, Riverside oraz Doliny Coachella. Przez przełęcz Cajon przebiegają autostrada I-15, linie kolejowe Union Pacific, gazociągi i magistrale światłowodowe.
"Badanie nie jest prognozą tego, kiedy nastąpi trzęsienie ziemi. Możemy powiedzieć, że system jest krytycznie naprężony i że modele oparte na prawach fizyki dają nam wyraźniejszy obraz zakresu scenariuszy, na które powinniśmy być przygotowani" - dodaje ekspertka.
W Kalifornii zatrzęsie się ziemia jeszcze za naszego życia
Oba badania dotyczą innych odcinków i wykorzystują odmienne metody, ale razem tworzą spójny obraz narastającego ryzyka.
Łączenie modelowania naprężeń z dowodami geologicznymi "reprezentuje bardziej solidny sposób zrozumienia, jak naprężenia kumulują się wzdłuż uskoków. To jest model, który naprawdę pokazuje, że jesteśmy bardzo daleko w cyklu trzęsień ziemi i trzęsienie ziemi nastąpi za naszego życia" - twierdzi Kim Blisniuk.
Podczas gdy scenariusz USGS ShakeOut z 2008 r. zakładał, że trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,8 na południowym odcinku San Andreas mogłoby doprowadzić do śmierci 1,8 tys. osób i spowodować straty rzędu 213 mld dolarów. Kaskadowe pęknięcie przechodzące przez przełęcz Cajon oznaczałoby jeszcze większe konsekwencje.
Jak przygotować się na trzęsienie ziemi?
Władze stanowe przypominają o podstawowych środkach ostrożności. California Governor's Office of Emergency Services (Cal OES) zaleca:
- Przytwierdzenie ciężkich mebli oraz podgrzewaczy wody do ścian.
- Zgromadzenie zapasów wody (co najmniej 3,8 litra na osobę dziennie) i żywności o długim terminie przydatności na minimum 3 dni.
- Zlokalizowanie głównego zaworu gazu i opanowanie umiejętności jego odcinania.
- Przygotowanie planu komunikacji i połączenia rodziny na wypadek awarii sieci telefonicznych.
Mieszkańcy mogą sprawdzić lokalizację swoich nieruchomości względem stref uskoków za pomocą serwisu EQ Zapp udostępnianego przez California Geological Survey.
