W skrócie
- Badania prowadzone na Svalbardzie ujawniły nowe ślady osadnictwa dawnych społeczności, które przystosowały się do arktycznych warunków.
- Naukowcy wykonali skan 3D czaszki Pomorca, dzięki czemu wykonano rekonstrukcję jego wyglądu. Udokumentowano też cyfrowo liczne zabytki, w tym ceramikę, narzędzia i przedmioty codziennego użytku, a także fragmenty dawnych statków.
- Badacze ostrzegają, że erozja wybrzeża i rozmarzanie zmarzliny realnie zagrażają przetrwaniu wielu stanowisk archeologicznych na terenie archipelagu.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Ślady osadnictwa w Arktyce. Nowe odkrycia na Svalbardzie
Archipelag Svalbard to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w Arktyce. Na wyspy organizowane są wyprawy badawcze, działają tam naukowcy zajmujący się glacjologią, klimatem czy oceanografią.
Archipelag jest także obiektem zainteresowania archeologów, głównie ze względu na unikalną historię ludzkiej aktywności w skrajnych warunkach.
Podczas najnowszego sezonu badawczego ekspedycja Instytutu Archeologii Rosyjskiej Akademii Nauk dokonała nowych odkryć dotyczących dawnych mieszkańców tych terenów.
Zobacz również:
Rekonstrukcja wyglądu Pomorca z nekropolii na Spitsbergenie
Prace prowadzone w ramach projektu badawczego skupionego na wykorzystaniu nieinwazyjnych metod badawczych w celu ochrony rosyjskiego dziedzictwa kulturowego i historycznego pozwoliły ujawnić liczne ślady aktywności ludzi zamieszkujących tę wyspę setki lat temu.
Do najważniejszych odkryć należą nowe ustalenia dotyczące obecności na tych ziemiach Pomorców - rosyjskich osadników zajmujących się żeglarstwem, rybołówstwem i myślistwem, którzy odgrywali istotną rolę w historii Svalbardu. Szczególną uwagę poświęcono związanemu z Pomorcami stanowisku w rejonie zatoki Ebeltofthamna nad Krossfjorden w Ziemi Alberta I na Spitsbergenie - dokumentując trzy kompleksy mieszkalne i nekropolię.
Analiza wskazuje, że osada powstała pod koniec XVII wieku i była użytkowana z przerwami do pierwszej połowy XIX wieku. Znaleziono tam liczne artefakty: krzyżyk do noszenia na szyi, fajki gliniane, fragmenty ceramiki, elementy obuwia i żelazne przedmioty. Wszystkie odkryte zabytki zostały udokumentowane cyfrowo za pomocą modeli 3D. Norweskie prawo nie umożliwia zabrania ich ze stanowiska.
Badaczom udało się także zeskanować częściowo odsłoniętą czaszkę jednego z Pomorców pochowanych w badanej nekropolii, w celu wykonania cyfrowej rekonstrukcji jego prawdopodobnego wyglądu.
Nieznane dotąd ślady obecności człowieka na Ziemi Księcia Karola
Kolejnym ciekawym znaleziskiem jest identyfikacja nieznanej dotąd nekropolii na Ziemi Księcia Karola - najdalej na zachód wysuniętej wyspie archipelagu Svalbard. Znaleziono tam 45 pochówków z kamiennymi obudowami oraz pozostałości drewnianego krzyża - naukowcy wskazują, że jest on zgodny z dotychczasowymi odkryciami na temat praktyk Pomorców. Historyczna i kulturowa przynależność tego stanowiska nie została jednak jeszcze w pełni ustalona.
Ekspedycja z Rosji odnotowała także w różnych częściach Svalbardu nowe znaleziska fragmentów dawnych statków. Równolegle prowadzono monitoring stanu innych historycznych stanowisk na archipelagu.
Cenne stanowiska archeologiczne w Arktyce zagrożone
Badania wykazały także, że wiele stanowisk archeologicznych Svalbardu jest poważnie zagrożonych w związku ze zmianą klimatu i procesami naturalnymi. W komunikacie, otwiera się w nowym oknie Rosyjskiej Akademii Nauk badacze podkreślają, że stanowiska są coraz szybciej niszczone przez erozję wybrzeża i rozmarzanie zmarzliny związane z ociepleniem klimatu. Według wstępnej oceny część zabytków może zniknąć w ciągu najbliższych dekad, dlatego naukowcy współpracują z ekspertami z Norwegii oraz przygotowują raport dla władz archipelagu dotyczący ochrony zabytków.
