Toskania skrywa ogromny zbiornik magmy pod powierzchnią
Pod spokojnymi krajobrazami Toskanii kryje się coś, czego nikt się tu nie spodziewał. Naukowcy odkryli ogromny zbiornik magmy, porównywalny z tym pod Yellowstone. Problem w tym, że nie ma tu żadnego wulkanu - ani śladu erupcji. I właśnie to najbardziej ich niepokoi.
Oprócz historii i związanej z nią architektury, Włochy nieodłącznie kojarzą się z Wulkanami. W końcu Wezuwiusz czy Etna są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Ale położona na północ od nich Toskania to spokojna, wręcz pocztówkowa część Włoch. Winnice, wzgórza i renesansowe miasta. Nijak nie kojarzą się z geologicznym zagrożeniem, prawda? A jednak to właśnie pod tym krajobrazem naukowcy odkryli coś, co burzy to sielankowe wyobrażenie - gigantyczny zbiornik magmy ukryty głęboko pod powierzchnią.
Międzynarodowy zespół geofizyków i wulkanologów ustalił, że na głębokości od 8 do 15 kilometrów znajduje się ponad 5 tysięcy kilometrów sześciennych magmy i częściowo stopionych skał. To skala porównywalna z komorami magmowymi jednego z najsłynniejszych superwulkanów świata - Yellowstone. Ale jest zasadnicza różnica. W Toskanii nie ma ani spektakularnych gejzerów, ani widocznych oznak aktywności.
Ogromna komora magmy pod Toskanią. Naukowcy nie zdawali sobie sprawy ze skali
Odkrycia dokonano dzięki sieci sejsmometrów, które działają jak swego rodzaju "rentgen" dla Ziemi. Pozwalają zajrzeć w głąb skorupy bez odwiertów i odtworzyć znajdujący się poniżej układ skał. Na tej podstawie naukowcy stworzyli model przypowierzchniowych 15 kilometrów skorupy kontynentalnej. Oczywiście w regionie.
Zobacz również:
- Wiedzieliśmy, że ten region, rozciągający się z północy na południe przez Toskanię, jest aktywny geotermalnie, ale nie zdawaliśmy sobie sprawy, że zawiera tak dużą objętość magmy, porównywalną z systemami superwulkanicznymi, takimi jak Yellowstone - wyjaśnia główny autor badań, geofizyk dr Matteo Lupi.
Niestety, ze względu na licencję czasopisma naukowego nie mogę zamieścić grafiki pokazującej umiejscowienie i wygląd komory gazowej. Jeśli jesteście ciekawi, możecie zobaczyć ją bezpośrednio w źródle (link do publikacji pod artykułem, zdjęcie komory dostępne tutaj)
To odkrycie jest zaskakujące, ponieważ podobne systemy na świecie wiązały się z potężnymi erupcjami. W przypadku Toskanii nie ma jednak żadnych dowodów na takie wydarzenia.
Może cię zainteresować:
Dlaczego w Toskanii nie dochodziło i nie dochodzi do erupcji?
To właśnie ta zagadka najbardziej intryguje badaczy. Magma istnieje, temperatura w płytszych warstwach może przekraczać 500 st. C, a mimo to nie dochodzi do erupcji.
- Powód, dla którego ta duża ilość stopionej materii nigdy nie doprowadziła do erupcji, pozostaje zagadką i jest przedmiotem dyskusji. Takie częściowe stopienie skał może pomóc zrozumieć długoterminowe procesy ewolucyjne zachodzące w systemach wulkanicznych, które doświadczyły supererupcji, oraz w systemach o wysokiej energii, które jeszcze nie wybuchły - przyznają autorzy badań.
Warto na koniec zaznaczyć, że odkrycie to nie tylko ciekawostka geologiczna, która co najwyżej może wylądować w podręcznikach do geografii. Ma też jak najbardziej praktyczne znaczenie. Takie badania pomagają lokalizować zasoby geotermalne i złoża pierwiastków wykorzystywanych m.in. w bateriach do samochodów elektrycznych. No i oczywiście zrozumieć potencjalne zagrożenia dla człowieka.
Źródło: ScienceAlert
Publikacja: Lupi, M., Stumpp, D., Cabrera-Pérez, I. et al. High-enthalpy Larderello geothermal system, Italy, powered by thousands of cubic kilometres of mid-crustal magma. Commun Earth Environ 7, 269 (2026). https://doi.org/10.1038/s43247-026-03334-0
Najniebezpieczniejsze wulkany świata. Sprawdź swoją wiedzę o gigantach [QUIZ]
