Przełomowe odkrycie w Turcji. Znaleziono zaginiony fragment najstarszego traktatu pokojowego
Ponad trzy tysiące lat temu dwa starożytne mocarstwa zawarły porozumienie, które miało położyć kres ich długoletniej rywalizacji. Archeolodzy pracujący w środkowej Turcji odnaleźli kolejny zachowany fragment tej tabliczki, uzupełniając tym samym fizyczny zapis jednego z najważniejszych dokumentów dyplomatycznych w historii. Fragment został odkryty w Büyükkale, królewskiej cytadeli Hattusili III.
Porozumienie to znane jest obecnie jako Traktat Pokojowy z Kadesz. Władcy podpisali je około 15 lat po słynnej bitwie pod Kadesz, która odbyła się około 1274 r. p.n.e. Żadna ze stron nie odniosła wtedy zdecydowanego zwycięstwa.
Traktat utrwalono na srebrnych tabliczkach. Znalazły się na nich zapisy dotyczące tego, jak oba królestwa powinny postępować z osobami, które uciekły oraz wzmianki o ochronie ich domów przed zniszczeniem. Nie przetrwały one do naszych czasów, jednak zachowały się kopie w różnych formach, m.in. na ścianach świątyni lub właśnie na tabliczkach klinowych, które odnaleziono.
Nowe odkrycie w cytadeli Hattusili uzupełnia zapisy Traktatu z Kadesz
Według Ministerstwa Kultury i Turystyki Turcji zachowane wersy odpowiadają postanowieniom zawartym w artykułach 12-20 porozumienia. Dotyczą one osób, które uciekły z Egiptu do Imperium Hetyckiego lub na odwrót, w tym sposobu, w jaki oba królestwa miały poradzić sobie z ich powrotem. Tabliczka jest jednak niekompletna, a ministerstwo nie opublikowało jeszcze pełnej naukowej transkrypcji ani tłumaczenia nowo zidentyfikowanego fragmentu.
Połączenie fragmentów tabliczek zapewnia niezbędny kontekst dla ich zrozumienia. Postanowienia tam zawarte zobowiązują obie strony do odsyłania zbiegów, a niektóre klauzule zabraniają karania lub krzywdzenia osób powracających i ich rodzin. Pierwsze fragmenty Traktatu Pokojowego z Kadesz odkryto podczas wykopalisk na początku XX wieku.
Moment ogłoszenia nadał odkryciu dodatkowego znaczenia. Minister przedstawił wyniki 21 września, w Międzynarodowym Dniu Pokoju.
- To dziedzictwo, które dotarło do nas z tysięcy lat wstecz, przypomina nam o naszej odpowiedzialności za ochronę życia ludzkiego i godności - napisał minister kultury Mehmet Nuri Ersoy w poście opublikowanym na X.
- Z całego serca gratuluję zespołowi wykopalisk i naukowcom, którzy wnieśli swój wkład w to ważne odkrycie.
