Wykopaliska w Wilnie. Pozostałości Wielkiej Synagogi
W Wilnie (Litwa), w miejscu, gdzie przez stulecia znajdowało się główne centrum religijne miejscowej społeczności żydowskiej, archeolodzy dokonali ważnego odkrycia.
To właśnie w tym miejscu stała niegdyś Wielka Synagoga, wzniesiona w latach 1630-1633. Budowla została częściowo zniszczona przez Niemców podczas II wojny światowej, a w latach 50. XX wieku władze ZSRR zrównały jej pozostałości z ziemią. Na jej miejscu wybudowano szkołę, którą dopiero niedawno rozebrano. To wpłynęło na rozszerzenie prowadzonych od 2011 r. badań archeologicznych, które wcześniej koncentrowały się przede wszystkim na terenie wokół dawnego centrum życia religijnego i społecznego litewskich Żydów.
Teraz, podczas kolejnego sezonu wykopalisk w ramach "Projektu badawczego Wielkiej Synagogi w Wilnie i Szulhojfu", badacze mogli wejść na teren dawnego centrum religijnego. Dokonali tam serii cennych odkryć.
Zniszczyli go Niemcy i Sowieci. Badania cennego zabytku
"Times of Israel" podaje, że wśród najciekawszych znalezisk wymienić można fragmenty głównej sali modlitewnej, część galerii dla kobiet, tabliczki z nazwiskami wiernych, tablicę z Dziesięcioma Przykazaniami, naczynia oraz posadzki ze wzorami geometrycznymi i roślinnymi.
Jak informuje w komunikacie Izraelski Urząd ds. Starożytności, podczas trwającego sezonu badań archeolodzy przede wszystkim po raz pierwszy w pełni odsłonili serce synagogi - centralną bimę, czyli specjalne podwyższenie w głównej sali synagogi, z którego odczytywano Torę i prowadzono modlitwy.
- Usunięcie starego budynku szkoły, który zasłaniał zabytkową synagogę, pozwoliło nam po raz pierwszy odkryć rozległe i ciągłe fragmenty serca budowli: Główną salę modlitewną wyłożoną kolorowymi lastrykowymi podłogami zdobionymi motywami kwiatowymi i geometrycznymi, tabliczkami z nazwiskami i wieloma innymi znaleziskami, które tworzą poruszającą, niemal osobistą więź z ludźmi, którzy się tu modlili i z życiem społeczności, które przez wieki koncentrowało się wokół synagogi - podali kierujący badaniami dr Jon Seligman z Izraelskiego Urzędu ds. Starożytności i Justinas Račas z litewskiej firmy wykopaliskowej.
"Tu kiedyś biło serce żydowskiego życia"
Przed II wojną światową Wilno słynęło z bogatego życia intelektualnego i religijnego, a Żydzi stanowili ok. 40 proc. jego mieszkańców. Po zajęciu Litwy przez Niemców w 1941 roku utworzono getta, doszło do masowych mordów, a Wielka Synagoga została splądrowana i podpalona. Po wojnie istniała jeszcze szansa na odbudowę budowli, jednak w 1957 r. władze radzieckie zburzyły pozostałości obiektu i wybudowały na nim szkołę.
Dopiero teraz, po wyburzeniu szkoły, archeolodzy mogli w pełni odsłonić pozostałości jednego z najważniejszych żydowskich zabytków tej części Europy, a także odzyskać materialne ślady społeczności, która przed II wojną światową stanowiła znaczącą część mieszkańców Wilna.
Przez lata zastanawiano się, jak zadbać o miejsce. Pojawiły się plany rekonstrukcji budowli, które z czasem zmieniono na projekt zachowania pozostałości synagogi i upamiętnienia miejsca pomnikiem. Celem jest zachowanie pamięci o społeczności, która przez stulecia współtworzyła historię miasta.
