Są pieniądze na budowę domu. Ile można dostać w 2026 roku?

Budowa własnego, idealnego domu to marzenie wielu osób. Jednak koszty związane z realizacją tego planu są bardzo wysokie. Warto więc przyjrzeć się temu, co oferuje państwo. Programy rządowe mogą znacząco przybliżyć się do realizacji marzenia o swoich "czterech kątach".

Programy rządowe mogą znacząco odciążyć budżet. Wiele z nich pozwala na zaoszczędzenie nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Sporo obowiązujących wcześniej programów doczekało się nowszych wersji (m.in. ze zwiększonym budżetem wsparcia). Przykładowo program "Mikroretencja 2026", który zastąpił dobrze znaną "Moją Wodę" w zakresie dofinansowania systemów odzysku deszczówki.

Wsparcie obejmuje nie tylko najpopularniejsze dotacje na systemy ogrzewania w ramach programu "Moje Ciepło", ale sięga znacznie głębiej, bo już do etapu gromadzenia kapitału. Inwestorzy mogą korzystać z takich programów jak "Konto Mieszkaniowe" czy "Rodzinny Kredyt Mieszkaniowy", które ułatwiają finansowanie budowy bez konieczności posiadania wysokiego wkładu początkowego. Dodatkowo "Ulga mieszkaniowa" pozwala uniknąć podatku przy sprzedaży innej nieruchomości, o ile uzyskane pieniądze zostaną zainwestowane we własne cztery kąty.

Wśród dostępnych form wsparcia prym wiedzie program "Moje Ciepło", który pozostaje jednym z najchętniej wybieranych rozwiązań przez osoby stawiające na ekologiczne źródła energii. Jest to bezzwrotna dotacja przeznaczona na zakup oraz montaż pompy ciepła w nowym domu jednorodzinnym. Głównym założeniem tej inicjatywy jest promowanie nowoczesnego ogrzewnictwa poprzez dofinansowanie systemów powietrznych, wodnych oraz gruntowych.

Wsparcie finansowe w ramach "Moje Ciepło" jest uzależnione od rodzaju wybranej technologii i wynosi od 30 do 45 proc. poniesionych kosztów kwalifikowanych. Inwestorzy decydujący się na pompy powietrzne mogą otrzymać maksymalnie 7 tys. zł, natomiast w przypadku instalacji gruntowych i wodnych kwota ta wzrasta do 21 tys. zł.

Z programu mogą skorzystać właściciele budynków, których proces budowy jeszcze trwa, a także ci, którzy oddali swój dom do użytkowania po 1 stycznia 2021 roku. Warto jednak pamiętać o wymogu dotyczącym standardu energetycznego - aby ubiegać się o środki, wskaźnik rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) nie może przekroczyć 55 kWh (mkw./rok).

Wnioski są przyjmowane do 31 grudnia 2026 r. lub do wyczerpania środków. Można je składać tylko elektronicznie na stronie mojecieplo.gov.pl.

Kolejnym istotnym instrumentem wsparcia, który idealnie wpisuje się w etap zagospodarowania działki i tworzenia ogrodu, jest program "Mikroretencja 2026". To rozwiązanie skierowane do właścicieli oraz użytkowników nieruchomości mieszkalnych, oferujące dofinansowanie mogące pokryć do 90 proc. kosztów inwestycji, przy czym maksymalna kwota wsparcia wynosi 8 tys. zł.

Jak wskazuje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zakres prac podlegających dotacji jest bardzo szeroki i obejmuje nie tylko zakup oraz montaż, ale również budowę, rozbudowę czy uruchomienie kompletnych systemów zarządzania wodą. Środki można przeznaczyć na instalacje służące do skutecznego zbierania wód opadowych i roztopowych z powierzchni nieprzepuszczalnych, takich jak dachy, chodniki czy podjazdy. Program kładzie nacisk na magazynowanie wody w szczelnych zbiornikach o łącznej pojemności co najmniej 2 m3 a także na jej retencjonowanie bezpośrednio w gruncie za pomocą studni chłonnych, drenaży, skrzynek rozsączających czy zbiorników otwartych. Inwestorzy mogą sfinansować z tych środków pompy, zraszacze oraz centrale dystrybucji wody.

Osoby zainteresowane skorzystaniem z programu "Mikroretencja 2026" powinny kierować swoje wnioski do właściwego ze względu na lokalizację inwestycji Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW). Oficjalne ogłoszenie naborów - wraz ze szczegółowymi wytycznymi i informacjami o wysokości wsparcia dostępnego w danym regionie - zaplanowano na drugi kwartał 2026 roku.

Dla osób, które dopiero przygotowują się do inwestycji i chcą zgromadzić niezbędny kapitał dobrym wsparciem może być "Konto Mieszkaniowe". To program oszczędnościowy, którego największym atutem jest coroczna premia państwowa. Mechanizm jej naliczania został zaprojektowany tak, aby chronić siłę nabywczą oszczędności - jej wysokość zależy od wskaźnika inflacji lub wzrostu cen mieszkań, przy czym system automatycznie wybiera wariant korzystniejszy dla oszczędzającego.

Uczestnicy programu mogą wpłacać na konto od 300 do 2000 zł miesięcznie, a wszystkie wypracowane zyski oraz premie są całkowicie zwolnione z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki). Zgromadzony w ten sposób kapitał można wykorzystać na zakup działki budowlanej, sfinansowanie budowy domu od podstaw, a nawet na remont nieruchomości uzyskanej w drodze spadku.

"Konto Mieszkaniowe" jest dostępne dla osób, które nie posiadają i w przeszłości nie posiadały własnego mieszkania, domu jednorodzinnego ani spółdzielczego prawa do lokalu. Program przewiduje jednak istotny wyjątek prorodzinny - o założenie konta mogą ubiegać się także osoby mające jedną nieruchomość, o ile zamieszkują w niej z co najmniej dwójką własnych lub przysposobionych dzieci. Limity wynoszą:

• do 50 m2 - rodziny z dwojgiem dzieci,
• do 75 m2 - rodziny z trojgiem dzieci,
• do 90 m2 - rodziny z czworgiem dzieci,
• bez limitu m2 - rodziny z pięciorgiem i większą liczbą dzieci.

"Konto Mieszkaniowe" można założyć w większości banków.

Osoby, które posiadają stabilną zdolność kredytową, ale nie zdołały jeszcze zgromadzić wymaganych oszczędności na start, mogą skorzystać z "Rodzinnego Kredytu Mieszkaniowego". Program umożliwia budowę domu lub zakup nieruchomości bez angażowania własnej gotówki lub przy udziale kapitału mniejszym niż standardowe 20 procent. W takim przypadku brakującą część wkładu zabezpiecza gwarancja Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK), która może wynieść nawet 100 tys. zł.

Z tej formy wsparcia mogą skorzystać single, pary oraz rodziny, pod warunkiem że nie posiadają innej nieruchomości mieszkalnej. Podobnie jak w przypadku "Konta Mieszkaniowego", przewidziano tu ułatwienia dla rodzin z dziećmi - mogą one przystąpić do programu, nawet jeśli posiadają już lokal, o ile nie przekracza on określonych w przepisach limitów metrażowych.

Osoby zainteresowane finansowaniem bez wkładu własnego powinny złożyć wniosek bezpośrednio w jednym z banków komercyjnych, które przystąpiły do programu i podpisały stosowną umowę z BGK.

Ulga ta pozwala na uniknięcie 19-procentowego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od jej nabycia. Niemniej uzyskane środki należy przeznaczyć na budowę domu albo remont czy niezbędne wyposażenie. Przy czym nie można jej łączyć z ulgą termomodernizacyjną w odniesieniu do tych samych wydatków.

Prawo do ulgi deklaruje się samodzielnie w urzędzie skarbowym podczas składania rocznego zeznania podatkowego.

Źródła: mojecieplo.gov.pl, gov.pl,