Spis treści:
- Kiedy i o której godzinie będzie najbliższe zaćmienie Księżyca?
- Zaćmienie Księżyca. Niezbędne ustawienia aparatu w telefonie
- Statyw, zoom i ostrość. Co zrobić, by Księżyc nie był rozmyty na zdjęciach?
- Najczęstsze błędy podczas fotografowania zaćmienia
Kiedy i o której godzinie będzie najbliższe zaćmienie Księżyca?
Najbliższe zaćmienie Księżyca widoczne z Polski nastąpi w piątek 28 sierpnia 2026 roku nad ranem. Będzie to bardzo głębokie zaćmienie częściowe - w momencie globalnego maksimum około 93 proc. średnicy tarczy Księżyca znajdzie się w głównym cieniu Ziemi.
Przebieg zjawiska zaćmienia księżyca w Polsce według obowiązującego u nas czasu:
- 3:23 - początek fazy półcieniowej. Księżyc zacznie wchodzić w zewnętrzny, słabszy cień Ziemi. Początkowo zmiana jasności będzie bardzo subtelna i może być trudna do pokazania na zdjęciu wykonanym telefonem.
- Około 4:00 - zauważalne pociemnienie tarczy. Jedna część Księżyca powinna wyglądać na ciemniejszą. To dobry moment na wykonanie zdjęć porównawczych jeszcze przed rozpoczęciem wyraźnej fazy częściowej.
- 4:33 - początek zaćmienia częściowego. Na tarczy pojawi się wyraźna, zakrzywiona granica cienia Ziemi. Od tej godziny zmiany będą łatwe do zauważenia i sfotografowania.
- Od 4:40 do około 5:30 - najlepszy czas na zdjęcia w większości Polski. Księżyc będzie coraz głębiej zanurzał się w cieniu, ale pozostanie jeszcze nad horyzontem. Niebo zacznie się rozjaśniać, dzięki czemu na zdjęciu można uwzględnić także krajobraz, budynki lub drzewa.
- Około 5:40-6:10 - Księżyc zachodzi. Dokładna godzina zależy od miejsca obserwacji. W Warszawie Księżyc zajdzie około 5:45, w Krakowie około 5:53, we Wrocławiu około 6:04, a w Szczecinie około 6:10. Zachodnia Polska będzie więc miała więcej czasu na zobaczenie głębszej fazy zaćmienia.
- Globalne maksimum nastąpi około 6:12 polskiego czasu. W większości kraju Księżyc będzie już wtedy pod horyzontem. Najbliżej pełnego maksimum znajdą się obserwatorzy na zachodzie - w Szczecinie przed zachodem widoczna faza może osiągnąć około 0,92.
Księżyca należy szukać bardzo nisko nad horyzontem zachodnim lub zachodnio-południowo-zachodnim. Budynki, drzewa i niewielkie wzniesienia mogą go całkowicie zasłonić, dlatego uwzględnij to, gdy szukasz miejsca do fotografowania.
Zaćmienie Księżyca. Niezbędne ustawienia aparatu w telefonie
Biała plama powstaje wtedy, gdy telefon próbuje rozjaśnić ciemne otoczenie. Księżyc jest znacznie jaśniejszy od nieba, więc automatyczny pomiar ekspozycji prześwietla jego tarczę. Rozwiązaniem jest ustawienie jasności na sam Księżyc, a nie na całe zdjęcie.
Zobacz również:
Jak ustawić aparat w trybie automatycznym?
Najpierw wybierz obiektyw z największym dostępnym przybliżeniem optycznym, na przykład 3x lub 5x. Następnie dotknij palcem tarczy Księżyca na ekranie. Obok punktu ostrości powinien pojawić się suwak jasności.
Przesuwaj go w dół do momentu, aż na jasnej części Księżyca zobaczysz szarości i zarys powierzchni. Niebo może stać się niemal czarne - to prawidłowy efekt, jeśli zależy Ci na szczegółach tarczy.
Na iPhonie można przytrzymać palec na Księżycu, aż pojawi się komunikat "Blokada AE/AF", a następnie przeciągnąć symbol słońca w dół. Blokada zapobiegnie ponownemu rozjaśnieniu zdjęcia przez automatykę.
W telefonach z Androidem nazwa funkcji zależy od producenta. Najczęściej występuje jako blokada AF/AE, korekta ekspozycji, EV albo symbol słońca widoczny obok pola ostrości.
Dobrym punktem wyjścia jest korekta ekspozycji na poziomie -2 EV. Jeżeli Księżyc nadal wygląda jak biały krążek, zmniejsz ją do -3 EV. W czasie głębszej fazy zaćmienia trzeba będzie stopniowo zwiększać jasność, ponieważ zacieniona część tarczy stanie się dużo ciemniejsza.
Ustawienia w trybie Pro lub manualnym
Jeżeli telefon ma tryb Pro, ręczne sterowanie pozwoli uzyskać bardziej przewidywalny rezultat. Warto rozpocząć od następujących wartości:
Na początku fazy częściowej:
- ISO 50-100,
- czas naświetlania od 1/250 do 1/1000 sekundy,
- ręczna ostrość ustawiona blisko nieskończoności,
- balans bieli około 4000-5000 K,
- zapis RAW oraz JPEG, jeśli telefon daje taką możliwość.
Gdy większa część tarczy znajdzie się w cieniu:
- ISO 100-400,
- czas naświetlania od 1/60 do 1/250 sekundy,
- ostrość pozostawiona bez zmian,
- kilka zdjęć wykonanych z różną ekspozycją.
Do pokazania ciemnej, czerwonawej części Księżyca:
- ISO 400-800,
- czas od 1/10 do 1/60 sekundy,
- telefon ustawiony na statywie,
- samowyzwalacz włączony na dwie lub trzy sekundy.
Są to wartości początkowe, które trzeba dostosować do jasności nieba i możliwości konkretnego telefonu. Standardowym punktem wyjścia przy fotografowaniu jasnego Księżyca jest niskie ISO oraz czas około 1/125-1/250 sekundy. Krótkie naświetlanie ogranicza rozmycie wynikające z ruchu Księżyca i drżenia urządzenia.
Podczas głębokiego zaćmienia wystąpi duża różnica jasności pomiędzy wąskim fragmentem oświetlonym bezpośrednio przez Słońce a częścią znajdującą się w cieniu Ziemi. Telefon może nie zarejestrować obu obszarów prawidłowo na jednym zdjęciu. Warto więc wykonać osobne ujęcie ustawione na jasny fragment oraz drugie, jaśniejsze, pokazujące część zacienioną.
Statyw, zoom i ostrość. Co zrobić, by Księżyc nie był rozmyty na zdjęciach?
Samo zmniejszenie ekspozycji nie wystarczy. Przy dużym powiększeniu nawet niewielki ruch dłoni powoduje przesunięcie Księżyca o znaczną część kadru.
Ustaw telefon na stabilnym podłożu
Najlepszym rozwiązaniem jest statyw z uchwytem do telefonu. Jeżeli go nie masz, oprzyj urządzenie o barierkę, plecak albo inny nieruchomy przedmiot. Nie trzymaj telefonu w wyciągniętej ręce.
Włącz samowyzwalacz na dwie lub trzy sekundy. Dzięki temu naciśnięcie przycisku migawki nie poruszy urządzenia. Zdjęcie można również wykonać przyciskiem na pilocie Bluetooth, zegarku połączonym z telefonem albo zestawie słuchawkowym obsługującym wyzwalanie aparatu.
Zobacz również:
Korzystaj z przybliżenia optycznego
Jeśli telefon ma obiektyw tele, wybierz dostępne przybliżenie optyczne, na przykład 3x lub 5x. Powiększenie 20x, 50x czy 100x jest w większości realizowane cyfrowo. Telefon wycina niewielki fragment obrazu i dodatkowo go przetwarza, co powoduje utratę szczegółów oraz powstawanie sztucznych krawędzi.
W przypadku telefonu bez teleobiektywu lepiej wykonać szerszy kadr z Księżycem nad budynkami lub krajobrazem niż maksymalnie powiększać samą tarczę. Gotowe zdjęcie można później ostrożnie przyciąć.
Ustaw ostrość na krawędzi Księżyca
Autofokus może mieć problem z niewielkim jasnym punktem otoczonym ciemnym niebem. Dotknij na ekranie krawędzi tarczy i zablokuj ostrość. Jeżeli korzystasz z trybu Pro, ustaw ręczne ostrzenie blisko symbolu nieskończoności, a następnie powiększ podgląd i sprawdź, czy brzeg Księżyca jest wyraźny.
Wykonaj kilka zdjęć z nieznacznie zmienionym ustawieniem ostrości. Dopiero na większym ekranie będzie można ocenić, które ujęcie zachowało najwięcej szczegółów.
Wyłącz tryb nocny przy dużym zbliżeniu
Tryb nocny wykonuje kilka dłużej naświetlanych klatek i łączy je w jedno zdjęcie. Dobrze radzi sobie z nieruchomym krajobrazem, ale przy dużym zbliżeniu Księżyc może zostać rozmyty, nadmiernie rozjaśniony albo otoczony jasną obwódką.
Do fotografowania samej tarczy lepiej użyć zwykłego trybu zdjęć albo ustawień manualnych. Tryb nocny można wykorzystać przy szerokim kadrze, jeśli Księżyc ma być niewielkim elementem krajobrazu.
Najczęstsze błędy podczas fotografowania zaćmienia
Fotografowanie z ręki przy maksymalnym zoomie zazwyczaj prowadzi do rozmycia obrazu i utraty szczegółów, dlatego lepszy rezultat zapewni statyw lub stabilna podpora niż dalsze zwiększanie powiększenia. Warto również wyłączyć automatyczną ekspozycję, która może zamienić Księżyc w jasny krążek pozbawiony widocznej faktury. Jasność należy stopniowo zmniejszać, aż na oświetlonej części tarczy pojawią się szczegóły. Ostrożnie trzeba podchodzić także do podnoszenia ISO.
Nie należy używać lampy błyskowej, ponieważ jej światło nie dotrze do Księżyca, a może jedynie prześwietlić pobliskie przedmioty.
