Himalajskie rzeki szaleją! Jak topnienie lodowców zmienia ich bieg
Badania pokazują, że rzeki w Himalajach coraz szybciej zmieniają swoje koryta, a tempo tych zmian wzrosło aż o 33 proc. w ciągu czterech dekad. Ocieplenie klimatu powoduje topnienie lodowców i rozmarzanie wieloletniej zmarzliny, co prowadzi do zwiększenia przepływu wody, osłabienia brzegów i większej erozji. Zmiany te mogą mieć poważne konsekwencje dla miliardów ludzi, którzy korzystają z wody pochodzącej z himalajskich źródeł.
Naukowcy ostrzegają. Rzeki w Himalajach coraz bardziej nieprzewidywalne przez zmiany klimatu
Rzeki w Himalajach zaczynają zmieniać swój bieg znacznie szybciej niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Naukowcy alarmują, że winowajcą jest postępujące ocieplenie klimatu, które wpływa nie tylko na lodowce, ale też na stabilność brzegów rzek i ilość transportowanej wody. Według nowych badań tempo wędrówki himalajskich rzek niemal się podwoiło w ciągu ostatnich czterech dekad.
Badacze z Chin przeanalizowali zmiany w ruchu rzek w trzech głównych dorzeczach Himalajów, porównując dane z lat 1980-2000 oraz 2000-2020. Wykorzystując zdjęcia satelitarne i obserwacje terenowe, zespół zbadał 1079 zakoli rzecznych obejmujących około 1582 km koryt rzecznych przepływających przez zamarznięty grunt.
Wyniki okazały się zaskakujące - tempo migracji rzek wzrosło o 33 proc. między 1980 a 2020 rokiem, podczas gdy liczba swobodnie poruszających się zakoli wzrosła o prawie 97 proc.
Ocieplenie klimatu powoduje szybszą migrację rzek w Himalajach
Zdaniem autorów kluczową rolę odgrywa topnienie lodowców i rozmarzanie wieloletniej zmarzliny. Himalaje ocieplają się szybciej niż wiele innych regionów świata, co prowadzi do zwiększonego przepływu wody z lodowców. Rzeki transportują więcej osadów, a ich brzegi stają się mniej stabilne i bardziej podatne na erozję. Oznacza to, że koryta rzek mogą przesuwać się znacznie szybciej niż dawniej.
Badanie wskazało również, że rzeki w Himalajach inaczej odpowiadają na wzrost temperatury niż te w Arktyce. Na obszarach arktycznych roślinność często stabilizuje brzegi rzek i hamuje ich ruch. Natomiast Himalaje, gdzie roślinność jest uboga, są bardziej narażone na erozję i obsuwanie się brzegów spowodowane rozmarzaniem podłoża, co sprawia, że ten region jest szczególnie podatny na zmiany koryt rzek będące skutkiem zmian klimatycznych.
Himalaje nazywane są "trzecim biegunem" Ziemi, ponieważ znajdują się tam ogromne zasoby śniegu i lodu. Region zasila najważniejsze rzeki Azji, z których korzystają miliardy ludzi. Każda więc większa zmiana w tamtejszym systemie rzecznym może wpływać na dostęp do wody pitnej, rolnictwo czy produkcję energii w wielu krajach.
- Dla miliardów ludzi, których zaopatrzenie w wodę zależy od źródeł himalajskich, odnotowane w naszym badaniu przyśpieszenie dynamiki rzek ma wpływ na bezpieczeństwo wodne, zagrożenia związane z osadami oraz stabilność infrastruktury nadrzecznej - podsumował profesor Chengshan Wang, autor badania.
