Spis treści:
- Homoseksualizm występuje u ponad 1500 gatunków zwierząt
- Zachowania homoseksualne wśród zwierząt mają ważne znaczenie
- Nie tylko homoseksualne małpy. Inne pary jednopłciowe też wspierają ewolucję
Homoseksualizm występuje u ponad 1500 gatunków zwierząt
Czy homoseksualizm jest naturalny? Jeden z największych mitów na ten temat mówi, że ta orientacja seksualna skierowana do osobników własnej płci występuje tylko u ludzi i nie ma naturalnego podłoża, lecz raczej wynika z "zarażenia się" nią w sferze ideologicznej czy przez naśladownictwo. Konsensus naukowy zupełnie temu przeczy. Już w 2023 r. ukazało się w "Nature Communications" badanie, którego autorzy podają, że "zachowania seksualne osób tej samej płci, czyli wszelkie próby kontaktów seksualnych między członkami tej samej płci, odnotowano u ponad 1500 gatunków zwierząt".
W prestiżowym journalu "Nature Ecology & Evolution" ukazała się 12 stycznia nowa publikacja. Badacze z Imperial College London rozważają w niej tło ewolucyjne oraz ekologiczne relacji jednopłciowych u zwierząt, które do tej pory było słabo poznane. Okazuje się, że zachowania seksualne u osobników tej samej płci (SSB) - zwłaszcza w przypadku blisko 500 gatunków ssaków naczelnych innych niż ludzie - mogą pełnić ważną rolę w zapewnieniu im długoterminowego sukcesu.
Autorzy badania sugerują, iż te zachowania w dzikich populacjach małp mogą stanowić odpowiedź na surowe warunki środowiskowe, drapieżnictwo, a także potrzebę ustalenia hierarchii w stadzie. Podkreślają oni także, że homoseksualność u zwierząt nie jest jedynie przygodna, rzadka czy występująca tylko w zoo. "Jest ona częścią normalnego życia społecznego naczelnych" - wyjaśnia współautor badania, Vincent Savolainen, biolog ewolucyjny z Imperial College London.
Zachowania homoseksualne wśród zwierząt mają ważne znaczenie
Eksperci wskazują, że choć jednopłciowe pary zwierząt były pokazywane w filmach dokumentalnych od dawna, to poważnie bada się je dopiero od kilku lat. Nie zawsze są to jednak pary w rozumieniu ludzkim. Czasem zdarza się im wykazywać różnego rodzaju zachowania seksualne do osobników tej samej płci bez długotrwałej relacji lub w ogóle bez partnerstwa.
Motyw tych zachowań może być bardzo różny. Jak wyjaśnia Isabelle Winder, antropolożka ewolucyjna z Bangor University w Walii, motywy te wahają się od przypadku, gdy reprodukcja jest zdominowana przez kilku osobników, po adaptację. "Bardzo trudno jest odkryć, jakie jest tego znaczenie, o ile w ogóle jest jakieś znaczenie" - dodaje badaczka.
W jaki jednak sposób aktywności SSB mogą przyczyniać się do sukcesu ewolucyjnego, skoro - mówiąc kolokwialnie - nie ma z tego dzieci? Okazuje się to nieco bardziej złożone. Badacze przez 3 lata obserwowali makaki królewskie w Puerto Rico i odkryli, że zachowania SSB wśród samców występowały powszechnie i były one powiązane z sukcesem reprodukcyjnym, prawdopodobnie za sprawą wzmocnienia sojuszy społecznych w stadzie.
"Wspólnie walczyli, wspólnie uprawiali seks i być może później w życiu mieli dostęp do większej liczby samic" - mówi Vincent Savolainen.
Trzeba przy tym podkreślić, że zachowanie seksualne u osobników tej samej płci nie musi koniecznie oznaczać, że są one homoseksualne. Częściej zdaje się, że do zwierząt pasuje łatka biseksualnych lub nawet panseksualnych, choć to najpewniej kwestia dyskusyjna.
Nie tylko homoseksualne małpy. Inne pary jednopłciowe też wspierają ewolucję
A czy związki jednopłciowe mogą przynosić korzyści także innym gatunkom ssaków naczelnych? Aby to ustalić, wspomniani brytyjscy naukowcy przestudiowali 491 gatunków i odnotowali zachowania seksualne osobników tej samej płci u 59 z nich, z których u 23 zachowania te miały charakter powracający. Postanowili oni poszukać korelacji. Odkryli, że zachowaniom homoseksualnym sprzyjały suche warunki środowiskowe i tereny o dużym niebezpieczeństwie ataku drapieżnika.
Co więcej, występowały one częściej u gatunków żyjących dłużej, o silniejszym dymorfizmie płciowym (większych różnicach między samcami i samicami) oraz u tych żyjących w hierarchicznych grupach. Badacze hipotetyzują, że zachowania te pomagają - zwłaszcza samcom - wspinać się po drabinie społecznej i ostatecznie zyskać większą szansę na reprodukcję.
A skąd te wspomniane wcześniej korelaty? Prawdopodobnie wszystko się ze sobą łączy. Badacze odkryli, że warunki suszy mogą wzmagać dymorfizm płciowy, wiązany z życiem w hierarchicznych grupach, w których zachowania homoseksualne mają tendencję do występowania. Nie jest to jednak regułą.
Nieco inne uwarunkowania ekologiczne zaobserwowano u rokselan złocistych, które są przywykłe do chłodniejszego klimatu. U nich zachowania SSB występują zazwyczaj równolegle z zachowaniami pielęgnacyjnymi wzmacniającymi więzi. Z kolei u długowiecznych szympansów karłowatych (bonobo) częste zachowania homoseksualne mogą pomagać w zachowaniu spójności społecznej na przestrzeni dekad.
Jak wynika z tego i wielu innych badań, zachowania seksualne osobników tej samej płci są powszechne w królestwie zwierząt i pełnią ważną rolę z punktu widzenia ewolucji czy socjologii. Z tym że są to tylko nasze ludzkie kategorie. Nie wiemy, co myślą zwierzęta ani co dokładnie nimi kieruje. W świecie natury zachowania niekorzystne dla reprodukcji zwykle są jednak rugowane w toku ewolucji, dlatego można tu zakładać, że homoseksualizm jest potrzebny i chodzi w nim o coś znacznie szerszego niż zaspokojenie popędu seksualnego. Nie stanowi on też wynaturzenia - jest całkowicie naturalny i biologicznie uzasadniony.
Badanie to skupiło się na ssakach naczelnych, jednak homoseksualność i związki jednopłciowe występują u setek innych zwierząt. Również ich relacje nie są pozbawione znaczenia. Przykładowo jednopłciowe pary pingwinów wychowują pisklęta, często adoptując jaja lub osierocone młode, co zostało udokumentowane w ogrodach zoologicznych na całym świecie. Taką parą są choćby pingwiny Bluey i Forest we wrocławskim zoo.
Źródła:
- Coxshall, C., Nesbit, M., Hodge, J. et al. Ecological and social pressures drive same-sex sexual behaviour in non-human primates. Nat Ecol Evol (2026). https://doi.org/10.1038/s41559-025-02945-8
- Gómez, J.M., Gónzalez-Megías, A. & Verdú, M. The evolution of same-sex sexual behaviour in mammals. Nat Commun 14, 5719 (2023). https://doi.org/10.1038/s41467-023-41290-x
- Callaway, E. Same-sex sexual behaviour can help primates to survive - and reproduce. Nature (2026). https://doi.org/10.1038/d41586-026-00119-5












