Robot Neuralink zmienia chirurgię mózgu. Musk chce leczyć setki pacjentów

Neuralink ogłosił 7 maja wprowadzenie robota chirurgicznego nowej generacji, który znacząco rozszerza możliwości implantacji interfejsów mózg-komputer (BCI). Głównym problemem w dotychczasowych procedurach neurochirurgicznych nie był brak zręczności lekarzy, lecz mikroskopijne przesunięcia tkanki mózgowej wywoływane biciem serca i oddychaniem. Robot radzi sobie z tym wyzwaniem dzięki zestawowi 8 kamer koherencyjnej tomografii optycznej (OCT), które mapują mózg w 3D i stale aktualizują współrzędne w czasie rzeczywistym.

Maszyna wprowadza elastyczne nici bezpośrednio przez oponę twardą, drastycznie skracając czas operacji, minimalizując ryzyko infekcji i pozwalając pacjentom na powrót do zdrowia w kilka dni zamiast tygodni. Choć neurochirurdzy stale nadzorują proces, automatyzacja samej fazy wstawiania implantu stała się kluczowym warunkiem masowej dostępności tej technologii.

Dotychczasowy implant N1, testowany w ramach badania PRIME u pacjentów w kilku krajach, trafiał wyłącznie do kory ruchowej. Noland Arbaugh, pierwszy pacjent, któremu wszczepiono implant Neuralink, z powodzeniem korzysta z urządzenia przez wiele godzin dziennie do obsługi komputera (o czym informowaliśmy wcześniej w GeekWeeku), mimo że początkowo aż 85 proc. nici wysunęło się z tkanki. Udało się to naprawić poprzez aktualizację algorytmów.

Nowy robot pozwala jednak sięgnąć znacznie głębiej - do jądra niskowzgórzowego przy chorobie Parkinsona, do hipokampa przy epilepsji czy do zakrętu obręczy w korze limbicznej przy depresji. Dotarcie do tych struktur wymaga bezbłędnego omijania naczyń krwionośnych. Neuralink dąży tym samym do stworzenia uniwersalnej platformy neuronowej.

W styczniu 2026 r. Elon Musk zapowiedział przejście z tą procedurą na masową skalę, a jego firma zainwestowała miliony dolarów w fabryki w Austin. Dzięki obniżeniu kosztów produkcji robotów z kilkunastu milionów do ok. 500 tys. dolarów oraz wyeliminowaniu problemu wąskiego gardła, jakim jest brak odpowiedniej liczby wyspecjalizowanych chirurgów, Neuralink planuje zwiększyć liczbę pacjentów do kilkuset jeszcze w tym roku.

Na rynku implantów mózgowych konkurują też inne podmioty, w tym Synchron wszczepiający elektrody naczyniowo, Precision Neuroscience stosujące nieinwazyjne matryce powierzchniowe, konsorcjum BrainGate osiągające wysoką rozdzielczość dekodowania neuronowego w warunkach laboratoryjnych czy omawiane przez nas w GeekWeeku chińskie startupy łączące BCI z AI. Neuralink wyróżnia się na ich tle ogromną gęstością 3072 elektrod zapewniających najwyższą rozdzielczość sygnału.

Przełom w Neuralink opiera się też na wspomnianej zdolności robota do przebijania opony twardej - grubej zewnętrznej membrany otaczającej mózg - zamiast konieczności jej usuwania, co niesie ze sobą istotne korzyści kliniczne i czyni procedurę znacznie mniej inwazyjną niż tradycyjne zabiegi neurochirurgiczne. Mimo to firma podkreśla, że obecność neurochirurgów pozostaje niezbędna. Lekarze nadzorują całą operację i są przeszkoleni do natychmiastowej interwencji w przypadku problemów technicznych lub fizjologicznych.

Neuralink, podobnie jak jego chińscy konkurenci rozwijający zaawansowaną neurotechnologię, zdecydowanie prze do przodu, ale wraz ze wzrostem liczby pacjentów ujawniają się poważne zagrożenia. Jak wykazało opublikowane w lipcu 2025 r. w czasopiśmie "Neuroethics" badanie, przeprowadzone przez Digital Ethics Center na Uniwersytecie Yale, najnowsze interfejsy mózg-komputer funkcjonują w obszarze, który autorzy określili jako "przestrzeń liminalna". Oznacza to, że pod względem sprzętowym urządzenia te podlegają rygorystycznym regulacjom jako wyroby medyczne klasy III, podczas gdy sterujące nimi oprogramowanie pozostaje niemal całkowicie poza twardą kontrolą prawną. A to rodzi ryzyko masowych cyberataków.

Główni autorzy opracowania "Cyber Risks to Next-Gen Brain-Computer Interfaces: Analysis and Recommendations", Tyler Schroder i Luciano Floridi, ostrzegają przed scenariuszami manipulacji danymi lub upośledzenia funkcji poznawczych pacjentów. Głos w tej sprawie zabrał sam Schroder, który stwierdził: "Producenci i regulatorzy muszą odpowiednio się do tego zabrać. Aby im pomóc, zidentyfikowaliśmy kilka obszarów podatności i zasugerowaliśmy menu opcji, by wzmocnić cyberbezpieczeństwo BCIs". W marcu tego samego roku (czyli przed publikacją badania) Neuralink zaktualizował politykę prywatności, która od tamtego czasu zakłada pełną własność danych po stronie pacjenta. Nie wiadomo jednak, czy to wystarczy, by rozwiać wszelkie obawy ekspertów.

Oprócz technologii barierą pozostaje biologia. Ludzki organizm naturalnie otacza ciała obce tkanką bliznowatą, co z czasem degraduje jakość sygnału. Siłą rzeczy stabilność implantu na przestrzeni dekad nie została jeszcze udowodniona, a jest to kluczowe przy chorobach przewlekłych. Pod kątem formalnym Neuralink posiada status urządzenia przełomowego w terapii przywracania mowy. Co dalej? Testy kliniczne fazy III zaplanowano na najbliższy czas, a komercjalizacja procedury dla osób z paraliżem ma nastąpić w ciągu najbliższych 2 lat.