Dlaczego ćma leci do światła?
Zwykle gdy w letni wieczór zapalamy lampkę, wokół niej pojawia się mnóstwo owadów. Latają one wokół źródła światła w ogrodzie, wpadają do domu.
Wśród nich są ćmy - grupa motyli, które zwykle prowadzą nocny tryb życia. Często ich taniec wokół sztucznego źródła światła źle się kończy. Powszechnie przyjęło się nawet stwierdzenie "lecieć jak ćma do światła". Sugeruje ono pędzenie gdzieś na oślep, wbrew rozsądkowi, ulegając pokusie.
Jak to wygląda w rzeczywistości? Czy owady te rzeczywiście mają specjalne upodobanie do źródła oświetlenia, ciągnąc do niego mimo ryzyka? A może ich zachowanie determinuje coś innego?
Zaburzenie naturalnego sposobu nawigacji
Wydaje nam się, że ćmy lecą do ognia czy żarówki kuszone ich blaskiem, nie mogąc się mu oprzeć. W rzeczywistości sztuczne światło je dezorientuje i zaburza ich naturalny sposób nawigacji.
Przez wiele lat nocne owady wykształciły bowiem mechanizmy umożliwiające im orientację w przestrzeni, korzystając z naturalnego światła Księżyca, a sztuczne oświetlenie to zaburza.
- Utrzymując odbite światło Księżyca pod stałym kątem, owady nauczyły się utrzymywać stały tor lotu i prosty kurs. Z kolei sztuczne światło przesłania naturalne światło Księżyca, utrudniając owadom znalezienie drogi - wyjaśnia, otwiera się w nowym oknie Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Badania opublikowane w "Nature Communications, otwiera się w nowym oknie" pokazują, że owady nie lecą do żarówki jak do upragnionego celu, lecz właśnie wpadają w pułapkę własnego instynktu grawitacyjnego i nawigacyjnego. Rozwój ewolucyjny owadów przebiega znacznie wolniej niż rozwój technologii, co skutkuje obserwowanym od lat powtarzaniem się tego schematu.
- Gdy owad leci wystarczająco blisko żarówki, próbuje nawigować za pomocą sztucznego światła, a nie światła Księżyca. A ponieważ żarówka promieniuje światłem ze wszystkich stron, owad po prostu nie może utrzymać źródła światła pod stałym kątem, tak jak ma to miejsce w przypadku światła Księżyca. Owad próbuje poruszać się po prostej ścieżce, jednakże rozproszone światło powoduje, że kończy się to spiralnym tańcem wokół żarówki - podaje CEPUJ.
Taniec ćmy wokół lampy. Utrata czasu i energii
Ćmy, ciągnąć do światła, często giną. Negatywnie wpływa to na populacje tych owadów. Zamiast w ciągu kilku tygodni swojego życia szukać partnerów, ćmy "obsesyjnie" krążą wokół lamp. W ten sposób tracą cenny w krótkim życiu czas i energię, co może ograniczać ich szanse na rozmnażanie. Dodatkowo dla gatunków, które jako dorosłe osobniki nie pobierają pokarmu, taka utrata energii może być szczególnie poważnym zagrożeniem.
Co można zrobić, by temu zapobiec? Warto montować siatki (moskitiery) w oknach, dzięki czemu żadne owady nie będą wpadać do domu. Na zewnątrz warto wybierać delikatniejsze, ciepłe oświetlenie (jak amber LED), skierowane w dół.















