Ludzkość 85 sekund od końca świata. Zegar Zagłady najbliżej północy w historii

Północ na Zegarze Zagłady oznacza punkt, w którym obecna cywilizacja w zasadniczej formie przestaje istnieć. Najprawdopodobniej stanie się to w wyniku wojny nuklearnej, załamania klimatycznego lub ich kombinacji z innymi zagrożeniami. Przesunięcie o kolejne 4 sekundy, czyli z 89 sekund w 2025 roku, jest wyraźnym sygnałem, że tempo narastania ryzyka przyspiesza, a nie zwalnia.

Głównym powodem tak dramatycznej oceny jest jednoczesne pogorszenie się sytuacji we wszystkich kluczowych kategoriach zagrożeń egzystencjalnych. Po raz pierwszy w historii wszystkie one uznane zostały za ekstremalnie niebezpieczne w tym samym momencie. Jak wskazują naukowcy, największe obawy budzi powrót ryzyka nuklearnego na poziom niewidziany od najgorszych lat zimnej wojny. Trwają intensywne modernizacje arsenałów w Rosji, Chinach, Stanach Zjednoczonych, Indiach, Pakistanie i Korei Północnej. Traktaty ograniczające zbrojenia jądrowe albo wygasły, albo są w stanie zawieszenia.

Progi użycia broni atomowej w doktrynach wojskowych wielu państw zostały obniżone. Wojny w Ukrainie i na Bliskim Wschodzie wielokrotnie doprowadzały do sytuacji, w których ryzyko eskalacji nuklearnej oceniano jako realne. Równolegle kryzys klimatyczny wchodzi w fazę bardzo szybkiego pogorszenia. Lata 2024 i 2025 były rekordowo gorące. Emisje gazów cieplarnianych albo nadal rosną, albo maleją zbyt wolno, by zapobiec przekroczeniu kluczowych progów. Coraz więcej dowodów wskazuje, że zbliżamy się do aktywacji punktów zwrotnych, czyli topnienia wiecznej zmarzliny, zamierania Amazonii, destabilizacji lodowców Grenlandii i Antarktydy Zachodniej.

Polityczna wola wprowadzenia radykalnych cięć emisji pozostaje bardzo słaba. Do tego dochodzą nowe i stare zagrożenia biologiczne. Świat nie wyciągnął wystarczających wniosków z pandemii COVID-19. Brakuje skutecznych, globalnie wiążących mechanizmów wczesnego ostrzegania i szybkiej reakcji. Jednocześnie rośnie dostępność technologii umożliwiających modyfikację patogenów, zarówno w laboratoriach, jak i potencjalnie w rękach aktorów niepaństwowych. Szczególną uwagę naukowcy zwracają w 2026 roku na niekontrolowany rozwój technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji.

Chodzi tutaj o brak jakichkolwiek międzynarodowych ram regulacyjnych dla najbardziej niebezpiecznych zastosowań AI (autonomiczna broń, systemy podejmowania decyzji o życiu i śmierci, masowa manipulacja informacyjna) powoduje, że ryzyko przypadkowej katastrofy lub celowego nadużycia rośnie lawinowo. Na koniec dochodzi kryzys zaufania i współpracy międzynarodowej. Masowa dezinformacja, polaryzacja społeczeństw, upadek autorytetu nauki i instytucji multilateralnych sprawiają, że najpilniejsze globalne problemy stają się praktycznie nierozwiązywalne.

Zamiast wspólnych działań obserwujemy narodowy egoizm, wyścig technologiczny i gospodarczy oraz systematyczne osłabianie struktur, które kiedyś pozwalały unikać najgorszych scenariuszy. 85 sekund do północy nie jest przepowiednią nieuchronnej zagłady. To ostrzeżenie, że margines bezpieczeństwa stał się ekstremalnie cienki. Wystarczy zbieg kilku nieszczęśliwych zdarzeń, błędu technicznego, eskalacji konfliktu regionalnego, udanego cyberataku na infrastrukturę krytyczną czy niekontrolowanego przełomu w AI, aby w ciągu godzin lub dni znaleźć się po drugiej stronie północy.

Naukowcy z Bulletin podkreślają, że wciąż istnieje możliwość odwrócenia trendu, ale wymaga to natychmiastowych, zdecydowanych i skoordynowanych działań na niespotykaną dotąd skalę. Wśród najpilniejszych postulatów wymieniają: wznowienie realnych rozmów o kontroli zbrojeń jądrowych, wiążące i egzekwowalne zobowiązania klimatyczne, globalny traktat ograniczający najgroźniejsze zastosowania sztucznej inteligencji, odbudowę zaufania do nauki oraz masową edukację społeczeństw w zakresie zagrożeń egzystencjalnych.

***

Bądź na bieżąco i zostań jednym z 90 tys. obserwujących nasz fanpage - polub GeekWeek na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!