Symbolika i zagadki Ostatniej Wieczerzy. Co naprawdę ukrył Leonardo?
"Ostatnia Wieczerza" Leonarda da Vinci to dzieło pełne symboliki, które do dziś fascynuje zarówno badaczy, jak i wielbicieli sztuki. Artysta uchwycił emocje apostołów po ogłoszeniu zdrady przez Jezusa, rezygnując z tradycyjnych aureoli i skupiając się na ludzkich reakcjach. Chociaż przez wieki malunek uległ zniszczeniu i był wielokrotnie odnawiany, wciąż wzbudza ogromne emocje, a jego kopie pomagają w zachowaniu oryginalnego dzieła.
Spis treści:
- Da Vinci uchwycił emocje apostołów tuż po ogłoszeniu zdrady
- Ukryte znaczenia obrazu. Artysta umieścił w nim znaki
- Obraz nie jest freskiem, chociaż tak się go często błędnie przedstawia
"Ostatnia Wieczerza" to jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł w historii sztuki, które od ponad pięciu wieków fascynuje zarówno badaczy, jak i zwykłych odbiorców. Obraz autorstwa Leonarda da Vinci powstał pod koniec XV wieku i do dziś uchodzi za przykład mistrzowskiego połączenia sztuki, symboliki i nauki.
Da Vinci uchwycił emocje apostołów tuż po ogłoszeniu zdrady
Artysta stworzył swoje dzieło w latach 1494-1498 na zamówienie księcia Ludwika Sforzy. Miał wtedy 43 lata. Inspiracją była scena biblijna związana z Wielkim Czwartkiem, kiedy to Jezus spożywa ostatni posiłek z apostołami i zapowiada zdradę jednego z nich. To właśnie ten dramatyczny moment stał się osią całej kompozycji. Scena przedstawia dokładny moment reakcji apostołów tuż po słowach Jezusa o zdradzie - artysta uchwycił emocje sekundy po tej informacji.
Obraz znajduje się w refektarzu klasztoru Santa Maria delle Grazie w Mediolanie i od początku wzbudzał ogromne zainteresowanie. Nie tylko ze względu na tematykę, ale też sposób przedstawietnia - Leonardo zrezygnował z tradycyjnych aureoli i zamiast tego skupił się na emocjach postaci. Apostołowie reagują zaskoczeniem, niepokojem i niedowierzaniem, co było wówczas rozwiązaniem nowatorskim.
Ukryte znaczenia obrazu. Artysta umieścił w nim znaki
Jednym z najbardziej intrygujących elementów obrazu jest jego bogata symbolika. Na stole pojawia się przewrócona solniczka - znak pecha lub utraty wiary, który odnosi się do zdrady Judasza. Z kolei sam moment, gdy Jezus i Judasz sięgają po ten sam kawałek chleba, wskazuje na zdrajcę. Judasz został ukryty w cieniu i trzyma sakiewkę z pieniędzmi - jest to odniesienie do 30 srebrników. Nawet ryba przedstawiona na stole budzi spory interpretacyjne wśród badaczy.
Leonardo nie ukrywał też swojej fascynacji matematyką i geometrią. W dziele wielokrotnie pojawia się liczba trzy - apostołowie siedzą w grupach po trzy osoby, za Jezusem znajdują się trzy okna, a jego sylwetka tworzy trójkąt. Jest to wyraźne odniesienie do idei Trójcy Świętej. Co więcej, wszystkie linie perspektywy zbiegają się w głowie Chrystusa, czyniąc go centralnym punktem kompozycji. Artysta użył gwoździa i sznurków, aby wyznaczyć idealną perspektywę.
Obraz nie jest freskiem, chociaż tak się go często błędnie przedstawia
Historia samego obrazu jest równie burzliwa jak jego interpretacje. W kolejnych wiekach było wielokrotnie odnawiane, a część malowidła bezpowrotnie utracono - m.in. po wycięciu drzwi w ścianie. Dziś oglądanie malunku jest ściśle ograniczone czasowo, aby zapobiec dalszej degradacji.
Nie jest to fresk, ponieważ tradycyjnie maluje się je na mokrym tynku, aby zapewnić mocne połączenie ze ścianą. Da Vinci jednak eksperymentował, więc nałożył farbę zmieszaną z żółtkiem kurzego jaja na suchą powierzchnię tynku, dzięki czemu mógł dodać misterne detale do swojego dzieła. To sprawiło, że malunek powoli niszczał wraz z upływem czasu.
Istnieją trzy wczesne kopie tego obrazu, prawdopodobnie wykonane przez uczniów Leonarda. Jedna z nich, autorstwa Giampietrino, znajduje się w londyńskiej Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych i pomogła w renowacji oryginału po tym, jak zaczął się łuszczyć i niszczeć. Kopie dzieła Cesare da Sesto można znaleźć w kościele w Szwajcarii, a dzieła Andrei Solariego - w muzeum w Belgii.
