62 metry i ponad 110 lat. Rusza remont najwyższej takiej zapory w Polsce

Zapora Pilchowice na rzece Bóbr to najwyższa zapora kamienna i łukowa w Polsce. Decyzja o budowie zapory w Pilchowicach zapadła po serii powodzi, w tym katastrofie z 1897 r. Pokaźna konstrukcja została zaprojektowana przez prof. Ottona Intzego oraz dr. Curta Bachmanna. Budowlę wzniosła w latach 1902-1912 firma B. Liebold & Co. AG (Holzminden/Berlin) pod kierownictwem Alberta Cucchiera. Wysokość zapory to 62 m, a długość w koronie ok. 270 m. W chwili oddania do użytku w listopadzie 1912 r. budowla ta była największą zaporą kamienno-betonową w Europie. Poniżej obiektu zbudowano też elektrownię wodną.

Zapora Pilchowice to także popularny wśród turystów punkt, cała okolica jest bardzo atrakcyjna wizualnie i ma ciekawą historię. By zbudować obiekt, zmieniono nurt Bobru, utworzono Jezioro Pilchowickie - największe jezioro Doliny Bobru, a przez góry poprowadzono linię kolejową. Zapora Pilchowice liczy sobie już ponad 100 lat i wciąż działa zgodnie z przeznaczeniem, choć nie zawsze w pełni radziła sobie z nawalnymi opadami - m.in. podczas powodzi w 2024 r. woda przelewała się przez tamę. Obecnie rusza remont obiektu - a w trakcie odsłonięte zostanie dno zbiornika.

Zarząd spółki Tauron Ekoenergia podpisał umowę o wartości ponad 93 mln zł na realizację zadania pn. EW Pilchowice I Modernizacja Obiektów Zbiornika Wodnego. Wykonawcą została firma Naviga-Stal z Kiełczowa, czytamy w komunikacie. Inwestycja już się oficjalnie rozpoczęła, wykonawca przejął plac budowy.

Zakres prac uwzględnia przeprowadzenie działań dotyczących zapory oraz zbiornika. Odtworzenie stanu technicznego obiektu nastąpi poprzez remont elementów hydrotechnicznych, mechanicznych, budowlanych i elektrycznych. Okres realizacji umowy wynosi 24 miesiące, a od maja 2026 r. planowane jest spuszczenia wody ze zbiornika. Akcja budzi obawy okolicznych mieszkańców o szybki zrzut i możliwe zanieczyszczenie rzeki Bóbr osadami. Na specjalnej grupie na Facebooku Tauron na bieżąco informuje o kolejnych etapach prac i wyjaśnia poszczególne kroki.

- Do momentu rozpoczęcia spuszczania wody w zbiorniku rzeka będzie funkcjonować tak jak dotychczas. Kiedy rozpoczniemy spuszczanie wody ze zbiornika, będziecie mogli zaobserwować nieco (ledwo zauważalny) podniesiony poziom wody w rzece poniżej zapory. "Nieco" ponieważ maksymalnie (zgodnie z pozwoleniami) możemy opuścić lustro wody na zbiorniku nie więcej niż o 1 metr na dobę. W trakcie spuszczania wody, każdego dnia będzie wykonywany pomiar koncentracji zawiesiny w rzece poniżej prowadzonych prac, a także obserwacje przy udziale ichtiologa dotyczące ichtiofauny. Jeśli opinia ichtiologa będzie negatywna, a zawiesina okaże się za gęsta - wstrzymamy spuszczanie wody i odczekamy do "uspokojenia" dna. Kiedy zbiornik zostanie spuszczony, rzeka nadal będzie płynąć w swoim korycie, z tym że woda będzie przepływać przez stopień wodny w ilości równej dopływowi, oznacza to, że Bóbr będzie regulowany przez naturę. Zobaczycie rzekę taką, jaka by była bez piętrzenia wody na zbiorniku. Krótko mówiąc - ile wody dopłynie tyle popłynie dalej w korycie - podaje Tauron.

Z czasem oprócz funkcji zabezpieczających przed powodziami zapora zyskała rozgłos jako atrakcja turystyczna, wystąpiła nawet w grze komputerowej "Zaginięcie Ethana Cartera", gdzie odwzorowano budowlę oraz jej okolice. Turyści chętnie zwiedzają okolicę i podziwiają widoki. Przez najbliższe dwa lata będzie trzeba jednak mieć na uwadze ograniczenia wynikające z prac remontowych prowadzonych na Zaporze Pilchowice. Jedna z największych inwestycji hydrotechnicznych w rejonie niesie bowiem ze sobą pewne modyfikacje.

- Odczuwalne zmiany dla mieszkańców regionu będą polegały na: zamknięciu drogi przebiegającej przez koronę zapory (od lutego 2026 r.); konieczności korzystania z objazdów przez miejscowość Pokrzywnik (od lutego 2026 do końca realizacji prac, tj. przez okres dwóch lat) oraz spuszczeniu wody ze zbiornika (planowane rozpoczęcie spuszczania wody od maja 2026 r.) - podaje Tauron.

Opróżnienie akwenu może wiązać się także z odkrywaniem "skarbów" porzuconych przez minione lata na jego dnie. W szczególnych przypadkach zaangażowane mogą być odpowiednie służby, a ograniczenia czasowo wzrosnąć.

- To historyczny moment - wartość prac to ponad 93 mln zł, a ich głównym celem jest zapewnienie nam wszystkim bezpieczeństwa przeciwpowodziowego na kolejne dziesięciolecia. [...] Mimo szerokiego zakresu prac (remont części hydrotechnicznej, mechanicznej i budowlanej), zapora przez cały czas będzie pełniła swoją funkcję przeciwpowodziową - podkreśla Tauron.

^{Źródła: gorykaczawskie.pl, lwowecki.info, tauron.pl}