Czy telefon nas podsłuchuje? Algorytm i mikrofon w tle

Wrażenie bycia podsłuchiwanym ma wiele osób. Nic dziwnego, skoro w rozmowie z przyjacielem w jednym zdaniu pada temat wyjazdu do Maroka, a wieczorem na swojej tablicy na Facebooku możesz już porównać oferty wyjazdów z kilku biur podróży. Jak to się dzieje, skoro jesteś pewien, że nie szukałeś informacji w Google na ten temat ani nie lajkowałeś postów związanych z podróżą w tak odległe rejony? Czy to oznacza, że mikrofon w telefonie nieustannie jest włączony, zbiera informacje i na ich podstawie podsuwa nam reklamy?

Ten kontrowersyjny temat postanowili zbadać naukowcy z Northeastern University, w którym monitorowali ruch sieci po skorzystaniu z tysięcy różnych aplikacji. Nie zauważyli oni żadnych dowodów na to, że aplikacje te bez naszej zgody podsłuchują i przesyłają zebrane dane. Warto jednak zaznaczyć, że żadna z badanych aplikacji nie miała zezwolenia na korzystanie z mikrofonu, ponieważ naukowcy badali nieautoryzowane działanie mikrofonu w tle, co miało służyć podsłuchiwaniu.

Co jednak z asystentami Google i Siri, które reagują na hasła wybudzające? Czy nie są one w stanie czuwania i nie podsłuchują cały czas? Twórcy niejednokrotnie powtarzali, jak działa ten system. Wirtualni asystenci przesyłają dane na serwery dopiero po zarejestrowaniu hasła wybudzającego. Zasada ta jednak nie chroni użytkowników przed nieautoryzowanym wybudzeniem asystenta np. w chwili, kiedy wybudzające hasło pada z programu telewizyjnego, a nie ust użytkownika.

Szef Instagrama Adam Mosseri w 2025 roku zapewniał, że Meta nie podsłuchuje swoich użytkowników. Podsłuchiwanie jest nie tylko nielegalne, ale także nieopłacalne i niepotrzebne dla wielkich korporacji. Nie dość, że nagrania zajmowałyby miejsce, były łatwe do wykrycia to jeszcze koszt ich magazynowania i przysłania byłyby ogromne. Wielkie BigTechy mają jednak sposoby, aby wiedzieć o tobie więcej, niż ci się podoba, co wzbudza wrażenie "podsłuchiwania przez telefon".

Nie ma istotnych i wiarygodnych badań, które miałyby jednoznacznie udowodnić, że wielkie korporacje podsłuchują nasze rozmowy prowadzone przy smartofnach. Ryzyko takie jednak istnieje, kiedy ściągasz aplikacje z niepewnych źródeł i nadajesz dostęp do mikrofonu programom, które wcale tego nie potrzebują. Dane zebrane w ten sposób jednak służą znacznie gorszym celom niż dopasowywanie reklam i są w pełni nielegalne.

Algorytmy stojące za dopasowywaniem reklam do użytkowników są niezwykle rozbudowane. Zbierają dane z:

• historii wyszukiwania i przeglądania stron internetowych;
• interakcji z treściami na portalach społecznościowych;
• historii zakupów i płatności;
• aktywności w aplikacjach;
• lokalizacji urządzenia.

Jak się okazuje, to jeszcze nie wszystko. Profil zakupowy użytkownika budowany jest również na informacjach zebranych z innych urządzeń w domu, z których korzystasz np. Telewizorów, laptopów i komputerów. Obecność tzw. cross-device tracking udowodniły badania firmy VPN Nord.

A jak wytłumaczyć reklamy wyświetlane po rozmowach z przyjaciółmi na tematy odległe od naszych zainteresowań? W artykule opublikowanym w "The Times" wspomniano o jeszcze jednym źródle danych dla algorytmu reklamowego. "Proximity advertising" ma bazować na wyszukiwanych treściach twoich znajomych, którzy znaleźli się np. w tej samej lokalizacji co ty i podłączyli się do tej samej sieci. Jeśli w rozmowie padło hasło niezwiązane z twoimi zainteresowaniami, podstawą dla wyświetlanych tobie reklam mogły być wyszukiwania znajomego.

Do wrażenia bycia podsłuchiwanym przez telefon można dodać jeszcze aspekty psychologiczne. Podczas użytkowania social media dość szybko przewijamy kolejne posty. Zapamiętujemy jednak te, które nas zainteresują, a spośród reklam te, które pasują do naszych zainteresowań. Resztę pomijamy.

Na korzyść reklamodawców może działać także efekt Baader-Meinhofa, czyli tzw. iluzja częstotliwości. Jeśli w rozmowie z przyjacielem padnie jakiś temat i wejdzie do twojej świadomości, zaczniesz zauważać powiązane z nimi treści, które do tej pory ignorowałeś.

Pozostaje także czysty przypadek. Algorytm mógł wcześniej przewidzieć treści, które cię zainteresują na podstawie profili innych użytkowników o podobnych zainteresowaniach co ty.

Zagrożenie podsłuchiwania ze strony twórców aplikacji, które instalujesz na telefonie, zawsze istnieje. Są to działania nielegalne. Jak sprawdzić, czy telefon ma tego typu oprogramowanie?

Systemy IOS i Android dla bezpieczeństwa użytkowników zawsze wymagają ich zgody przed udostępnieniem aplikacji mikrofonu, kamery czy lokalizacji. Jeśli użytkownik nie wyrazi takiej zgody, aplikacja nie ma do nich dostępu. Wiele osób jednak automatycznie udziela zgód, nie patrząc, czy dana aplikacja rzeczywiście wymaga dostępu np. do mikrofonu. Aby sprawdzić, czy telefon jest podsłuchiwany, możesz przejść do ustawień telefonu i sprawdzić uprawnienia poszczególnych aplikacji.

• IOS - Ustawienia - Prywatność i bezpieczeństwo - Mikrofon.
• Android - Ustawienia - Prywatność - Menadżer uprawnień - Mikrofon.

Po wybraniu tych opcji wyświetli ci się lista aplikacji, które mają zezwolenie na dostęp do mikrofonu. Jeśli zauważysz na niej aplikację latarki z dostępem do mikrofonu, lokalizacji i aparatu - możesz cofnąć jej uprawniania.

Zmieniając ustawienia telefonu, możesz ograniczyć zbierane przez aplikacje informacje i możliwość dopasowywania reklam do twojego profilu. Niestety nie da się zupełnie tego uniknąć.

• Sprawdź jakie aplikacje korzystają z lokalizacji, aparatu, mikrofonu i wymagają dostępu do kontaktów, kalendarza czy danych zdrowotnych. Cofnij zezwolenia i ogranicz dostęp do lokalizacji tylko podczas używania aplikacji.
• Zresetuj identyfikator reklamowy - nie spowoduje to jednak jego usunięcia. W IOS odpowiednią opcję znajdziesz po wejściu w Ustawienia - Prywatność - Śledzenie, a w Androidzie po wejściu w Ustawienia, Prywatność, Reklamy.
• Ogranicz personalizację reklam - IOS i Android umożliwiają wyłączenie opcji personalizacji reklam, co spowoduje, że nie będą wyświetlane na podstawie danych behawioralnych.
• Korzystaj z sieci VPN - uniemożliwia to śledzenie twojego ruchu w sieci pomiędzy urządzeniami.

W ten sposób możesz ograniczyć zbieranie informacji na twój temat i dopasowywanie reklam na podstawie zainteresowań i historii wyszukiwania. Wrażenie podsłuchiwania przez telefon również może zniknąć.