Maszyna, która zadziwia świat. Ten kolos pracuje w polskiej kopalni

Górnictwo kojarzy nam się z wyspecjalizowanymi maszynami o konkretnym przeznaczeniu. Wybrane z nich są naprawdę duże. Zastanawialiście się nad tym, jaka jest największa maszyna górnicza w Polsce? Tym tytułem może pochwalić się ogromna zwałowarka ZGOT 15400, która z pewnością przyciąga wzrok. To prawdziwy kolos, który ma wielkie rozmiary.

Największą maszyną górniczą w Polsce jest zwałowarka o nazwie ZGOT 15400. Ogromny kolos przyćmiewa rozmiarami inne urządzenia tego typu w kraju, ale jest również jednym z największych ciągle działających na świecie.

ZGOT 15400 to rodzima konstrukcja, która została zbudowana w Polsce ponad dwie dekady temu. Cud inżynieryjny został wyprodukowany przez FAMAK we współdziałaniu z SKW Biuro Projektowo-Techniczne sp. z o.o. ze Zgorzelca. Urządzenie weszło do użytku w 2002 r. w Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów. Jak wielki jest to kolos?

Największa maszyna górnicza w Polsce jest wręcz ogromna. Rozłożona ma aż 225 metrów długości. Wysokość sięga 74 metrów. Natomiast waga całkowita to ponad 3,6 tys. ton. Nieprzeciętna jest też szerokość, która osiąga 34 metry.

Liczba "15400" w nazwie maszyny jest nieprzypadkowa. Nawiązuje do wydajności zwałowarki, która osiąga 15400 metrów sześciennych na godzinę. Projekt został wyróżniony Nagrodą Mistrza Techniki NOT za 2005 r. Parametry techniczno-eksploatacyjne kolosa z pewnością robią wrażenie i tutaj warto wspomnieć o:

• Wydajność teoretyczna - 15400 m³/h
• Maksymalna wysokość zwałowania - 30 metrów
• Promień zwałowania - 120 metrów
• Zasięg zwałowania - 225 metrów
• Średni nacisk na grunt - 78,48 kPa

ZGOT 15400 nie jest koparką górniczą, a zwałowarką. To maszyna o innym przeznaczeniu, ale stanowiąca bardzo ważny element systemu KTZ (koparka, taśmociąg, zwałowarka). Kolos odpowiada za przenoszenie tych części urobku, które nie trafiają na taśmociąg z węglem. Jest to pozostała ziemia, z której usypuje się wielkie zwałowiska. Do tego służy zwałowarka.

Warto dodać, że maszyna ZGOT 15400 ma już na swoim koncie usypanie wielkich i znanych zwałowisk. Są to m.in. góra Kamieńsk i bliźniacza góra Kamieńsk w Bełchatowie.

ZGOT 15400 zaprojektowano i zbudowano w Polsce z myślą o współpracy z ogromnymi koparkami górniczymi, które nazywa się "100-tysięcznikami". Stworzenie tak wielkiego kolosa miało poprawić aspekty z zakresu wydajności, a co za tym idzie, również opłacalności wydobycia węgla w kraju, co obecnie obarczone jest wysokimi kosztami i w przypadku większości złóż proces stał się nieopłacalny.

Zwałowarka ZGOT 15400 może pochwalić się także innym statusem. To przy okazji największa maszyna jeżdżąca w skali Polski, choć jak nietrudno się domyślić, taka konstrukcja nie zachwyca uzyskiwanymi prędkościami.

Kolos porusza się na wielkich systemach gąsienicowych o szerokości nawet 4 metrów. Maszyna jeździ bardzo powoli. Duży nacisk na podłoże oraz waga sprawiają, że pojazd jest w stanie przejechać w ciągu jednej minuty tylko 7 metrów. To mniej niż 0,5 km/h.

Takie prędkości są jednak cechą wielkich maszyn gąsienicowych. Dobrym przykładem jest tutaj Crawler CT-2 opracowany przez NASA, czyli ogromny system wykorzystywany do transportu rakiet na stanowiska startowe w Centrum Kosmicznym im. Johna F. Kennedy'ego na Florydzie. Pojazd wraz z przewożonym ładunkiem na pokonanie kilkukilometrowej trasy również potrzebuje godzin.

Warto dodać, że zwałowarka ZGOT 15400 była już przemieszczana. Można ją było podziwiać m.in. na trasie Łask-Częstochowa, kiedy to odbywał się transport kolosa na odległość zaledwie 8 kilometrów. Jak nietrudno się domyślić, na czas przejazdu trzeba było zamknąć drogę dla ruchu i usypać specjalny przejazd. W przeciwnym wypadku nawierzchnia zostałaby zniszczona.

ZGOT 15400 jest największą zwałowarką w Polsce, ale nie największą maszyną górniczą świata. Ty tytułem może pochwalić się ogromna koparka Bagger 293. Jej długość sięga 225 metrów, a więc jest porównywalna z rodzimym urządzeniem, ale wysokość to już 96 metrów, a waga całkowita jest cztery razy większa i przekracza 14,2 tys. ton.

Bagger 293 to kolos znajdujący się za naszą zachodnią granicą. Największa koparka świata pracuje w niemieckiej kopalni węgla brunatnego Tagebau Hambach. Natomiast tytułem największej ruchomej konstrukcji lądowej może pochwalić się przenośnikowy most F60 o długości 502 metrów.

W Polsce pracują (lub pracowały) także wielkie koparki. Największe z nich również pochodzą z Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów, na przykład wielonaczyniowe K-44 o wydajności 11 tys. metrów sześciennych na godzinę. Swego czasu była drugą co do wielkości w Europie. To ogromna maszyna o długości ponad 200 metrów oraz wysokości sięgającej 77 metrów. Waga przekracza 7 tys. ton.

Na uwagę zasługuje także "Dolores" typu SRs1800 pracująca wcześniej w Kopalni Węgla Brunatnego Konin. Później wyłączono ją z użytku i ustawiono w roli atrakcji w Wielkopolu w gminie Kleczew. Maszyna waży ponad 2,5 tys. ton i dziś przyciąga turystów. Niedawno poinformowano o planach stworzenia całej przestrzeni muzealnej, która zostanie poświęcona historii górnictwa odkrywkowego. Szczegółów na razie nie podano, ale z pewnością jest to bardzo ciekawy pomysł. Pozostaje wierzyć, że przerodzi się w realną inwestycję.