Poszukiwania krytycznego surowca. Badają zasoby cezu
Cez, metal alkaliczny, jest jednym z najbardziej deficytowych, a zarazem kluczowych surowców. Ze względu na nikłą dostępność, łańcuch dostaw, w głównej mierze kontrolowany przez Chiny, bywa zagrożony.
A cez jest niezbędny w wielu gałęziach nowych technologii - wykorzystuje się go np. w zegarach atomowych, infrastrukturze 5G, optyce wojskowej czy silnikach jonowych. Dlatego każde nowe dane na temat jego występowania są niezwykle istotne.
Teraz spółka Grid Metals ogłosiła, że w wyniku nowego programu wierceń doszło do oszacowania zasobów złoża Lucy South w projekcie Falcon West w Manitobie w Kanadzie. Wyniki są obiecujące. Według firmy jest to obecnie drugie największe na świecie aktywnie rozwijane złoże cezu wśród projektów prowadzonych przez zachodnie firmy wydobywcze.
1322 tony tlenku cezu w złożu Lucy South w Kanadzie
W stężeniu umożliwiającym opłacalne wydobycie, cez występuje tylko w kilku miejscach na świecie. Jego zasoby są rzadkie i silnie skoncentrowane geograficznie. Występuje w takich minerałach jak pollucyt.
- Pollucyt jest nie tyle minerałem rzadkim (wtedy nie stanowiłby pozyskiwanej rudy), co relatywnie rzadkim, np. w stosunku do (często towarzyszących) rud litu, tantalu, czy berylu. Istotnym źródłem cezu jest także węgiel, czego przykładem są duże jego koncentracje - potencjalnie ekonomiczne - w rosyjskich złożach Dalekiego Wschodu, takich jak Specugli - przekazał w komentarzu dla GeekWeeka dr hab. Łukasz Kruszewski, prof. Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk.
Największe złoża znajdują się w Kanadzie. 30 września 2026 r. Grid Metals opublikowała komunikat, otwiera się w nowym oknie z pierwszym oficjalnym szacunkiem zasobów dla złoża Lucy South w Manitobie. Już wcześniejsze odwierty wskazywały wysoką zawartość cezu w pollucycie, jednak dopiero najnowszy program wierceń umożliwił po raz pierwszy formalnie wyznaczyć zasób złoża.
Kanadyjczycy potwierdzili teraz, że pod ziemią znajdują się tam łącznie 1322 tony tlenku cezu (Cs₂O) w kategorii zasobów zmierzonych. To plasuje złoże Lucy South wśród najważniejszych na świecie projektów związanych z pozyskiwaniem cezu, które są obecnie rozwijane.
Złoże jest bardzo płytkie, średnio około 20 m pod powierzchnią, dzięki czemu potencjalnie nadaje się do eksploatacji odkrywkowej. W dodatku analizy wskazują, że mineralizacja pozostaje otwarta w kilku kierunkach, więc zasoby mogą się jeszcze zwiększyć.
Firma chce przesunąć projekt w kierunku komercyjnej produkcji, koniecznych jest jednak jeszcze kilka kroków: badań, dokumentacji, konsultacji i testów. Obecnie planowana jest nowa runda wierceń poszukiwawczych, która odbędzie się zimą. Ich celem będzie sprawdzenie, czy w bezpośrednim sąsiedztwie projektu nie występują kolejne złoża cezu.
Rzadki i cenny cez. Problemy z łańcuchem dostaw
Cez odkryli w 1860 roku Robert Bunsen oraz Gustav Kirchhoff podczas spektroskopowych analiz wody mineralnej z miejscowości Dürkheim w Niemczech. Dziś metal ten jest surowcem oficjalnie uznawanym za krytyczny dla Kanady i Stanów Zjednoczonych.
Rosnący popyt w sektorze energetyki, lotnictwa i obronności zmienia globalny rynek cezu, jego znaczenie rośnie. Problem polega na tym, że jego światowe źródła są bardzo ograniczone - a kontrolę nad łańcuchem dostaw w głównej mierze przejęły Chiny. Kraj ten nabył m.in. kanadyjską kopalnię Tanco, kluczową w światowym łańcuchu dostaw tego surowca.
Zobacz również:
Kraje Ameryki Północnej prowadzą działania na rzecz przesunięcia i dywersyfikacji łańcucha dostaw cezu w stronę źródeł kontrolowanych przez kraje zachodnie.
Nowy komunikat dotyczący zasobów Lucy South jest istotnym kamieniem milowym dla kanadyjskiej spółki, ale nie oznacza jeszcze potwierdzenia ekonomicznie opłacalnej kopalni. Jeżeli projekt przejdzie do rzeczywistego wydobycia i przetwarzania, może stać się jednym z zachodnich źródeł cezu i pomóc w dywersyfikacji dostaw.
