Spis treści:
- Jak działa fotowoltaika w domu i co dzieje się z wyprodukowaną energią?
- Czy fotowoltaika zasila urządzenia w domu na bieżąco?
- Jak rozliczane są nadwyżki energii z fotowoltaiki w net-billingu?
Jak działa fotowoltaika w domu i co dzieje się z wyprodukowaną energią?
Instalacja fotowoltaiczna w domu jednorodzinnym to zintegrowany system, na który składają się przede wszystkim panele fotowoltaiczne, falownik (inwerter), okablowanie i zabezpieczenia, a w bardziej rozbudowanych układach również magazyn energii oraz system zarządzania energią.
Panele przekształcają promieniowanie słoneczne w prąd stały (DC), który następnie trafia do falownika. Urządzenie zamienia go w prąd zmienny (AC), dostosowany do parametrów domowej instalacji elektrycznej i sieci niskiego napięcia.
Wytworzona energia w pierwszej kolejności zasila urządzenia znajdujące się w domu (autokonsumpcja na potrzeby własne). Gdy produkcja energii jest większa niż bieżące zapotrzebowanie, wtedy nadwyżka może zostać przekazana do sieci elektroenergetycznej lub trafić do magazynu energii.
Przepływ energii kontroluje licznik dwukierunkowy, który oddzielnie rejestruje energię pobraną z sieci i wprowadzoną do niej, co ma znaczenie przy rozliczeniach.
Instalacje fotowoltaiczne dzieli się na trzy podstawowe typy.
- System on-grid jest połączony z publiczną siecią elektroenergetyczną. Wyprodukowana energia zasila dom, a jej nadwyżki są przekazywane do sieci. Kiedy panele produkują za mało energii, np. nocą, brakujący prąd jest pobierany z sieci.
- System off-grid działa niezależnie od sieci. Wyprodukowana energia trafia do magazynu i może zasilać dom w okresach bez słońca. Takie rozwiązanie sprawdza się przede wszystkim w miejscach pozbawionych dostępu do sieci elektroenergetycznej.
- Instalacja hybrydowa łączy oba modele - wykorzystuje magazyn energii, a jednocześnie umożliwia pobieranie prądu z sieci i przekazywanie do niej nadwyżek. Zwiększa to niezależność energetyczną i ułatwia zarządzanie wyprodukowaną energią.
Wybór konkretnego rozwiązania zależy m.in. od zużycia energii w gospodarstwie domowym, warunków montażu oraz opłacalności oferty operatora.
Zobacz również:
Czy fotowoltaika zasila urządzenia w domu na bieżąco?
Energia wytwarzana przez panele fotowoltaiczne w pierwszej kolejności trafia do domowej sieci. Wynika to z faktu, że prąd jest zużywany przez urządzenia znajdujące się najbliżej źródła, co pozwala ograniczyć straty związane z jej przesyłaniem.
Falownik synchronizuje pracę instalacji z domową i publiczną siecią elektryczną, umożliwiając płynne korzystanie z dostępnych źródeł zasilania.
W ciągu dnia, zwłaszcza około południa, kiedy produkcja prądu jest największa, energia z paneli zazwyczaj pokrywa podstawowe potrzeby gospodarstwa domowego. Zasila lodówkę, router Wi-Fi, klimatyzację czy pompę ciepła. Jeśli produkcja przewyższa bieżące zużycie, niewykorzystany prąd jest automatycznie przekazywany do sieci lub magazynu energii.
W instalacjach wyposażonych w magazyn energii system zarządzania określa kolejność wykorzystania prądu. W pierwszej kolejności energia z paneli pokrywa aktualne zapotrzebowanie domu, następnie służy do ładowania magazynu do ustalonego poziomu, a dopiero pozostała nadwyżka może zostać skierowana do sieci.
Takie rozwiązanie pozwala zwiększyć autokonsumpcję i ograniczyć sprzedaż energii w okresach, gdy jej ceny rynkowe są niższe. Coraz częściej stosuje się również inteligentne systemy zarządzania, które automatycznie uruchamiają bardziej energochłonne urządzenia wtedy, gdy produkcja z paneli jest wysoka. Mogą one np. włączyć pralkę, bojler z grzałką lub rozpocząć ładowanie samochodu elektrycznego w czasie największej produkcji.
Zobacz również:
Jak rozliczane są nadwyżki energii z fotowoltaiki w net-billingu?
W obecnym systemie rozliczeń, czyli net-billingu, nadwyżki energii wyprodukowanej przez panele fotowoltaiczne są automatycznie przekazywane sprzedawcy energii.
Sprzedawca wycenia je zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym systemie rozliczeń. Od 1 lipca 2024 r. dla nowych prosumentów funkcjonuje rozliczanie według rynkowej ceny energii w ujęciu godzinowym (RCE). Osoby, które rozpoczęły wytwarzanie przed tym terminem, mogą pozostać przy rozliczeniu według średniej miesięcznej ceny rynkowej (RCEm), ale mogą też przejść na RCE.
Pieniądze uzyskane ze sprzedaży trafiają na depozyt prosumencki, z którego następnie pokrywane są koszty energii pobieranej z sieci.
Jeżeli w ciągu 12 miesięcy zgromadzone środki nie zostaną wykorzystane na zakup energii, ich niewykorzystana część wygasa. Prosument może jednak otrzymać wypłatę części wartości energii wprowadzonej do sieci w danym miesiącu.
Opłacalność instalacji może spadać, gdy latem panele produkują dużo energii, a zimą zapotrzebowanie gospodarstwa domowego jest niewielkie, np. przy braku pompy ciepła czy bojlera z grzałką.
Straty mogą być również większe, gdy energia jest sprzedawana w godzinach niskich cen, a następnie kupowana z sieci w okresach wyższych stawek. Problem ten można ograniczyć dzięki magazynowi energii lub systemom zarządzania, które pozwalają przesuwać zużycie na godziny największej produkcji z paneli.
