Polska buduje potężny superkomputer. Gaia AI Factory rusza w Krakowie

W historycznej przestrzeni krakowskich Sukiennic odbyła się inauguracja projektu Gaia AI Factory, o czym AGH poinformowała w poniedziałek, 11 maja. Druga polska fabryka sztucznej inteligencji to nie tylko zaawansowana infrastruktura, ale przede wszystkim kompleksowy ekosystem łączący świat nauki, administracji publicznej i biznesu. Centralnym punktem projektu będzie nowoczesny superkomputer AI, zlokalizowany w Krakowie, który swoją mocą obliczeniową znacząco przewyższy obecnie dostępne w Polsce systemy.

Projekt opiewa na kwotę około 70 mln euro (blisko 300 mln zł) i jest finansowany wspólnie przez Polskę oraz Unię Europejską. Realizacja przedsięwzięcia odbywa się przy ścisłej współpracy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwa Cyfryzacji, Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Rozwoju i Technologii.

Jego główne cele operacyjne obejmują:

• Wspieranie innowacji - otwarty dostęp do zasobów dla startupów oraz małych i średnich przedsiębiorstw.
• Rozwój talentów - programy szkoleniowe i mentoring dla studentów i liderów branży.
• Suwerenność technologiczną - zmniejszenie uzależnienia od globalnych monopoli technologicznych poprzez budowę lokalnego potencjału.
• Sprawiedliwy dostęp - zapewnienie równych szans w wykorzystaniu najnowocześniejszych narzędzi dla sektora publicznego i nauki.

Gaia AI Factory koncentruje swoje działania na trzech kluczowych domenach technologicznych, które mają zrewolucjonizować polską naukę i gospodarkę. W obszarze ochrony zdrowia projekt stawia na rozwój innowacji opartych na sztucznej inteligencji, co pozwoli na przyspieszenie diagnostyki obrazowej, wdrażanie spersonalizowanych terapii czy skrócenie czasu trwania badań klinicznych przy wykorzystaniu zaawansowanej analizy danych.

Równolegle fabryka wspierać będzie sektor technologii kosmicznych, gdzie AI posłuży do precyzyjnej interpretacji danych satelitarnych niezbędnych w monitorowaniu klimatu, obserwacji Ziemi i skutecznym zarządzaniu kryzysowym. Trzeci główny obszar działania obejmuje strategiczne wsparcie dla rozwoju dużych modeli językowych (LLM), które znajdą szerokie zastosowanie w badaniach naukowych, przemyśle oraz administracji publicznej. Projekt będzie oferować nowoczesne narzędzia do wielojęzycznej komunikacji i automatyzacji usług cyfrowych.

Podczas ceremonii inauguracyjnej głos zabrali kluczowi przedstawiciele podmiotów realizujących projekt, którzy podkreślili znaczenie tej inwestycji dla polskiego krajobrazu technologicznego, a także zwrócili uwagę na prestiż i zaufanie, jakim obdarzono krakowskie środowisko naukowe, oraz na wymiar strategiczny projektu i jego przełożeniu na gospodarkę.

"Gaia AI Factory to nie tylko kolejny superkomputer, ale przede wszystkim fundament nowego ekosystemu sztucznej inteligencji w Polsce. Łączymy infrastrukturę, dane i kompetencje, aby umożliwić rozwój innowacji na skalę europejską. Dzięki tej inwestycji polscy naukowcy i przedsiębiorcy zyskają dostęp do narzędzi, które jeszcze niedawno były dostępne tylko dla największych światowych graczy technologicznych" - powiedział Marek Magryś, dyrektor ACK Cyfronet AGH.

"To szczególny moment dla Akademii Górniczo-Hutniczej, dla Akademickiego Centrum Komputerowego Cyfronet AGH, ale również dla całego polskiego środowiska naukowego i innowacyjnego. Decyzja Europejskiego Wspólnego Przedsięwzięcia EuroHPC o powierzeniu właśnie Krakowowi i konsorcjum kierowanemu przez ACK Cyfronet AGH realizacji Gaia AI Factory jest wyrazem zaufania do kompetencji, doświadczenia i potencjału naszych zespołów badawczych oraz infrastrukturalnych" - skomentował prof. Jerzy Lis, Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej.

"Budujemy nie tylko infrastrukturę, ale kompletny ekosystem, od mocy obliczeniowej, przez dostęp do danych, po wsparcie wdrożeń i rozwój talentów. To projekt, który realnie przełoży się na innowacyjność gospodarki. Gaia AI Factory ma ambicję stać się hubem współpracy dla całego regionu i jednym z filarów europejskiej, zaufanej sztucznej inteligencji" - dodał Marek Kasztelnik, kierownik projektu Gaia AI Factory.

Gaia AI Factory opierać się będzie na superkomputerze (HCP) wyposażonym w ponad tysiąc akceleratorów GPU. Taka moc pozwoli na trenowanie dużych modeli językowych (LLM), co zapewni polskim naukowcom, firmom, lekarzom i urzędnikom możliwość uniezależnienia się od modeli sztucznej inteligencji i dostawców chmury obliczeniowej zza oceanu.

W skład ogólnopolskiego konsorcjum realizującego inicjatywę wchodzą czołowe instytucje, takie jak Akademickie Centrum Komputerowe Cyfronet i Wydział Technologii Kosmicznych na AGH, Centrum Informatyczne TASK Politechniki Gdańskiej, Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa NASK PIB, Małopolskie Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Narodowe Centrum Badań Jądrowych, Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Matki i Dziecka, Krakowski Park Technologiczny, Ośrodek Przetwarzania Informacji OPI PIB, Sano - Centrum Zindywidualizowanej Medycyny Obliczeniowej oraz Wrocławskie Centrum Sieciowo-Superkomputerowe Politechniki Wrocławskiej.

Nowo zainaugurowany projekt jest częścią szerszej sieci niemal 20 europejskich fabryk AI - obok takich projektów jak PIAST AI w Poznaniu czy LUMI AI w Kajaani (Finlandia). Twórcy wyjaśniają, że ich misją jest budowa sztucznej inteligencji zorientowanej na człowieka, zgodnej z europejskimi wartościami, w tym z unijnym dyrektywami AI Act oraz RODO.

Uroczystość w Sukiennicach, w której uczestniczyli przedstawiciele rządu, samorządu oraz świata nauki, symbolicznie otworzyła nowy rozdział w krajowej cyfryzacji, a jednocześnie umocniła pozycję Polski jako kluczowego gracza na cyfrowej mapie Europy.