Masowy grób w Jordanii. Nowe światło na najwcześniejszą pandemię
Archeolodzy odkryli w Jordanii pierwsze śródziemnomorskie miejsce masowego pochówku ofiar dżumy Justyniana - pandemii, która między VI a VIII wiekiem zabiła miliony ludzi w Cesarstwie Bizantyjskim. To przełomowe odkrycie nie tylko potwierdza historyczne przekazy, lecz także pozwala naukowcom po raz pierwszy prześledzić społeczny wymiar jednej z najbardziej tajemniczych zaraz w dziejach.
Dżuma Justyniana, opisywana przez bizantyjskich kronikarzy jako kara boska, długo uchodziła za wydarzenie trudne do jednoznacznego potwierdzenia archeologicznego. Brak masowych grobów i wyraźnych śladów demograficznego załamania rodził wątpliwości - niektórzy historycy sugerowali wręcz, że pandemia mogła być przesadzona.
Twarde dowody na skalę katastrofy
Nowe odkrycie zespołu badaczy Uniwersytetu Południowej Florydy, Florida Atlantic University i Uniwersytetu w Sydney, raz na zawsze zamyka ten spór. Naukowcy przeanalizowali DNA pobrane z ciał ponad 200 osób pochowanych w starożytnym Dżarasz, nazywanym czasem "Pompejami Bliskiego Wschodu", a wyniki opublikowali w Journal of Archaeological Science.
Mamy bakterie Yersinia pestis, mamy masowy grób i ciała - twarde dowody, że to się wydarzyło. Nie każda zaraza musi prowadzić do rewolucji czy upadku państwa, by uznać, że naprawdę istniała
Obecność bakterii Yersinia pestis
Analizy jednoznacznie wskazują, że był to pojedynczy epizod pogrzebowy, a nie stopniowo powiększający się cmentarz. Zmarli - kobiety, mężczyźni, dzieci, ludzie młodzi i starzy - zostali pochowani w pośpiechu, najprawdopodobniej w krótkim czasie po gwałtownym wybuchu epidemii. Sekwencjonowanie materiału genetycznego potwierdziło obecność bakterii Yersinia pestis, tej samej, która setki lat później wywołała czarną śmierć w średniowiecznej Europie.
Jak podkreśla dr Jiang, to odkrycie pozwala zamienić czysto biologiczne dane w prawdziwą opowieść o ludziach, którzy żyli, chorowali i umierali w czasie pandemii. Według badaczy populacja pochowana w Dżarasz była ruchoma i zróżnicowana - handlarze, najemnicy, niewolnicy, choroba zatrzymała ich wszystkich w jednym miejscu.
Wcześniej znaliśmy tylko ślad genetyczny choroby. Teraz mamy ludzką historię. Pandemia to nie tylko zjawisko biologiczne, ale też społeczne. Dzięki archeologii widzimy, jak zaraza wpływała na prawdziwych ludzi, w ich konkretnym środowisku i czasie
