6 nowych miast od 1 stycznia. Sporo zmian na mapie Polski
1 stycznia 2026 roku pojawiło się sporo zmian na mapie Polski. Status miasta w nowym roku zyskało 6 miejscowości w województwach: mazowieckim, lubelskim, opolskim i śląskim. Obok nadania praw miejskich wchodzą w życie liczne korekty granic gmin - część z nich w atmosferze sporów.
Nowe miasta od 1 stycznia 2026
Od 1 stycznia 2026 roku sześciu miejscowościom zostanie nadany status miasta. Proces ten składa się z kilku kroków. Główne etapy to konsultacje społeczne z mieszkańcami, wniosek Rady Gminy do MSWiA o nadanie statusu miasta, a następnie decyzja Rady Ministrów.
Miastami staną się:
- Stanisławów (powiat miński, województwo mazowieckie),
- Małkinia Górna (powiat ostrowski, województwo mazowieckie),
- Staroźreby (powiat płocki, województwo mazowieckie),
- Janów Podlaski (powiat bialski, województwo lubelskie),
- Branice (powiat głubczycki, województwo opolskie),
- Janów (powiat częstochowski, województwo śląskie).
Nadanie statusu miasta jest poprzedzane konsultacjami społecznymi z mieszkańcami, a następnie opiniowane przez radę gminy. MSWiA podkreśla, że decyzja o uzyskaniu statusu miasta to nie tylko zmiana prestiżowa, ale przede wszystkim silny impuls rozwojowy. Główne korzyści z tej zmiany to wzmocnienie samorządu, wzrost atrakcyjności inwestycyjnej oraz większy dostęp do funduszy unijnych, dedykowanych obszarom miejskim.
Dla wielu miejscowości uzyskanie statusu miasta ma wymiar symboliczny. W części przypadków jest to akt przywrócenia praw miejskich utraconych w wyniku represji po powstaniu styczniowym.
1 stycznia doszło także do zmiany nazwy gminy wiejskiej Nowe Miasto Lubawskie w województwie warmińsko-mazurskim. Od teraz to gmina Bratian. Odróżni się w ten sposób od sąsiedniego powiatowego Nowego Miasta Lubawskiego.
To nie koniec zmian na mapie Polski
1 stycznia doszło także do korekt granic kilkunastu gmin i miast.
W województwie lubelskim zmienione zostały granice gminy Chełm, do której włączono dwa obszary miasta Chełm. W województwie małopolskim do gminy Rytro weszło sołectwo Młodów z gminy Piwniczna-Zdrój, a do tej gminy teren wsi Sucha Struga z gminy Rytro. Do gminy Niepołomice przyłączono ponad 3 hektary gminy Kłaj.
W województwie mazowieckim do gminy Zakrzew dołączono ponad półtora hektara Lasu Kapturskiego. Do Radomia trafiło natomiast 97 hektarów z gminy Jedlnia-Letnisko, ponad 119 hektarów z gminy Kowala i ponad 112 hektarów z gminy Jastrzębia.
W województwie pomorskim włączone do Słupska zostało 416 hektarów obrębu Bolesławice z gminy Kobylnica. Do Lęborka od nowego roku należy część terenów gminy Nowa Wieś Lęborska.
Z kolei do miasta Ustka z gminy Ustka trafiło blisko 276 hektarów obrębu Przewłoka.
W województwie śląskim miasto Radzionków zostało powiększone kosztem miasta Piekary Śląskie z obrębu Piekary Wielkie.
Rząd zmienił też granice miast w województwie lubuskim. Włączone do miasta Strzelce Krajeńskie od 1 stycznia zostały ponad 33 hektary obrębu Licheń należące wcześniej do gminy Strzelce Krajeńskie, a do miasta Zbąszynek ponad 93 hektary obrębu Kosieczyn z terenu gminy Zbąszynek.
W części przypadków była obopólna zgoda samorządów na zmiany, ale Rada Ministrów zgodziła się też na zmiany wbrew uwagom zainteresowanych samorządów.
Narastające spory i konflikty o granice gmin wymusiły reakcję MSWiA. Jak podaje serwis prawo.pl, gotowy jest już raport zespołu eksperckiego działającego przy Narodowym Instytucie Samorządu Terytorialnego. Proponowane reformy zakładają m.in. wzmocnienie głosu mieszkańców poprzez referenda, ukrócenie seryjnego składania wniosków (limit do jednego na kadencję) oraz poddanie całej procedury kontroli sądowej.
Jesienią do Sejmu trafił też poselski projekt nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, który zakłada wprowadzenie sądowej kontroli nad procesem zmiany granic. Dzięki temu gminy zyskałyby skuteczne narzędzie prawne do ochrony swoich interesów przed sądem w przypadku sporów terytorialnych.
