"Ciemne wieki" nie były wcale takie ciemne? Nowe fakty o upadku Cesarstwa Rzymskiego
Przez stulecia wierzono, że Brytania wraz z odejściem Rzymian pogrążyła się w gospodarczym i kulturowym chaosie, a rozwinięty przemysł metali zamarł niemal z dnia na dzień. Najnowsze badania pokazują jednak, że produkcja ołowiu i żelaza utrzymywała się jeszcze długo, a prawdziwy kryzys nastąpił dopiero ponad sto lat później.
Historycy wierzyli, że wraz z opuszczeniem Brytanii przez Cesarstwo Rzymskie ok. 400 r. n.e. nastąpił całkowity upadek lokalnych przemysłów. Kraj miał pogrążyć się w gospodarczym i kulturowym marazmie, a produkcja metali - ołowiu i żelaza - przestać istnieć. Najnowsze badania opublikowane w czasopiśmie Antiquity rzucają jednak nowe światło na ten okres i pokazują, że "ciemne wieki" nie były wcale takie ciemne.
Upadek? Tak, ale nie natychmiast
Zespół naukowców przeanalizował zanieczyszczenia metalami w rdzeniu pobranym w Aldborough w North Yorkshire, czyli dawnym rzymskim ośrodku metalurgicznym, a wyniki zestawił z danymi archeologicznymi i źródłami pisanymi z późniejszych epok. Ujawniło to, że produkcja metali utrzymywała się na wysokim poziomie jeszcze przez około sto lat, a gwałtowny spadek nastąpił dopiero między 550 a 600 r. n.e.
I chociaż przyczyna nie jest pewna, to najpewniej nie chodzi wcale o odejście Rzymian. Europa mogła być w tym czasie spustoszona przez epidemię dżumy, co potwierdzają inne źródła historyczne oraz dane genetyczne i to właśnie ona mogła drastycznie osłabić gospodarkę regionu.
Dziedzictwo metalurgiczne Brytanii
Jak podkreśla Christopher Loveluck, archeolog z Uniwersytetu w Nottingham i główny autor publikacji, jego badania wskazują, że nie cała produkcja przemysłowa zakończyła się na początku V wieku. W Aldborough produkcja metali najpewniej dalej stopniowo się rozwijała, wykorzystując złoża rud i węgiel używany jeszcze w czasach rzymskich.
Co więcej, analiza osadów wskazuje na kolejne wahania produkcji metali w późniejszych wiekach, które pokrywają się z kluczowymi wydarzeniami w historii Brytanii, np. z rozwiązaniem klasztorów przez Henryka VIII w XVI wieku. Wtedy produkcja metali znacząco spadła, gdyż demontowano metalowe elementy z budynków kościelnych i klasztornych.
Nowe odkrycia wzmacniają coraz popularniejszą tezę, że "ciemne wieki" wcale nie były epoką całkowitej stagnacji - przeciwnie, Brytania zachowała część gospodarczych fundamentów jeszcze długo po odejściu rzymskich legionów.
