AI wiele ułatwia. Naukowcy ostrzegają: Wygoda ma swoją ukrytą cenę

Sztuczna inteligencja przynosi realne korzyści, m.in. poprzez zwiększanie produktywności czy przyspieszanie nowych odkryć. Już teraz wielu osobom w różnych sytuacjach trudno z niej rezygnować. Badacze z Uniwersytetu w Toronto podjęli ten temat w nowych badaniach. Naukowcy twierdzą, że choć sztuczna inteligencja przyspiesza pracę i ułatwia życie, to jej największa zaleta może być też poważną wadą.

Jak zaznaczają specjaliści, wpływ AI na człowieka zależy w dużej mierze od etapu życia. Doświadczonym specjalistom sztuczna inteligencja może pomagać oszczędzać czas, a osobom samotnym dawać wsparcie. U młodszych lub mniej doświadczonych może jednak zastępować kluczowe etapy nauki i progres, które wymagają wysiłku i samodzielnego myślenia - a to może negatywnie wpływać na rozwój człowieka.

Według autorów nowego badania opublikowanego na łamach "Communications Psychology" wysiłek, zmaganie się z trudnościami i proces uczenia się metodą prób i błędów są kluczowe dla rozwoju, motywacji i poczucia sensu. AI, generując szybkie, dopracowane odpowiedzi, może omijać te procesy, osłabiając poszerzanie kompetencji.

- Największą siłą sztucznej inteligencji jest jej zdolność do sprawiania, by trudne zadania stawały się łatwe - mówi główna autorka, Emily Zohar, doktorantka psychologii na Uniwersytecie w Toronto. - Ale wysiłek to nie tylko obciążenie, to także to, co pomaga nam się uczyć, rozwijać umiejętności i znajdować sens w tym, co robimy.

Naukowcy podkreślają, że wcześniejsze technologie usuwały głównie zbędne problemy, natomiast na obecnym poziomie sztuczna inteligencja eliminuje także te korzystne trudności. Ponadto zdaniem badaczy "ludzie bardziej cenią rezultaty, gdy ciężko na nie pracowali".

- Kiedy sztuczna inteligencja wykonuje za nas trudne zadania myślowe, możemy stracić okazje do budowania kompetencji i pewności siebie - mówi Paul Bloom, starszy współautor, profesor psychologii na Uniwersytecie Yale i Uniwersytecie w Toronto. - Wysiłek również wzmacnia poczucie sensu. Pomaga sprawić, by osiągnięcia wydawały się osobiste i znaczące.

Badacze w nowym artykule podejmują także temat rosnącej roli sztucznej inteligencji jako źródła wsparcia emocjonalnego. Zdaniem badaczy, choć towarzysze AI mogą łagodzić samotność, to jednak ma ona ważną rolę - motywuje do szukania i budowania relacji międzyludzkich. Podobnie jak wysiłek sprzyja nauce, tak trudności w prawdziwych kontaktach mają pogłębiać więzi i tworzyć wspólne doświadczenia. Jeśli AI stłumi sygnał samotności, może to osłabić chęć do nawiązywania i podtrzymywania relacji międzyludzkich.

- Nie chodzi o samą sztuczną inteligencję, ale o naszą relację z nią. O to, jak ją integrujemy z naszym życiem i jak dbamy o to, by wspierała rozwój człowieka, zamiast zastępować wysiłek, który pomaga nam się rozwijać - mówi starszy współautor badania Michael Inzlicht, profesor psychologii na Uniwersytecie w Toronto i kierownik badań w Instytucie Badań nad Nauką i Technologią im. Schwartza-Reismana. - Celem powinno być wykorzystanie zalet AI przy jednoczesnym zachowaniu wyzwań, które czyni nas ludźmi. Zmagania nas uczą, samotność łączy, a wysiłek nadaje sens naszym osiągnięciom. Pędząc ku przyszłości bez wyzwań, musimy uważać, aby nie zatrzeć tych samych doświadczeń, które przyczyniają się do sensu życia.