Historia Słowian jest pełna zagadek
Pierwsze wzmianki o słowiańskich plemionach w Europie pochodzą z zapisanych źródeł jeszcze z VI wieku n.e. Jednak do dziś historycy i archeolodzy nie są w stanie w pełni zrozumieć jak Słowianie tak szybko i gwałtownie opanowali tereny od Bałtyku po Bałkany i od Łaby po Wołgę. Stanowi to więc jedną z największych zagadek wczesnego średniowiecza.
Historycy od dawna debatują, czy rozprzestrzenianie się słowiańskiej kultury materialnej i języka było spowodowane masową migracją ludności, stopniową "słowiańską asymilacją" lokalnych społeczności, czy też połączeniem obu tych czynników.
Największe badania nad Słowianami wskazuje ich miejsce pochodzenia
Odpowiedzi na to poszukiwała międzynarodowa grupa archeologów, w której znaleźli się badacze z Polski. Kierowany przez konsorcjum HistoGenes i ściśle współpracujący z Państwowym Urzędem ds. Zarządzania Dziedzictwem Kulturowym i Archeologią Saksonii-Anhalt zrobił ogromny krok w odkryciu zagadki Słowian. Przeprowadzili pierwsze kompleksowe badania starożytnego DNA średniowiecznych populacji słowiańskich.
- Chociaż bezpośrednie dowody z wczesnych regionów rdzennych Słowian są nadal rzadkie, nasze wyniki genetyczne dostarczają pierwszych konkretnych wskazówek dotyczących powstania słowiańskiego pochodzenia, wskazując na prawdopodobne pochodzenie gdzieś między rzekami Dniestr i Don - stwierdził Joscha Gretzinger, genetyk z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku i główny autor badania.
Ogromna migracja
Naukowcom udało się zsekwencjonować ponad 550 starożytnych genomów. Wyniki pokazały, że rozprzestrzenianie się Słowian było historią ludów wędrownych. Ich sygnatury genetyczne wskazują na pochodzenie z regionu rozciągającego się od południowej Białorusi do środkowej Ukrainy. Dane pokazują od VI wieku n.e., migracje na dużą skalę przeniosły to wschodnioeuropejskie pochodzenie na rozległe obszary Europy Środkowej i Wschodniej, co spowodowało niemal całkowitą zmianę składu genetycznego regionów takich jak wschodnie Niemcy i Polska.
W Niemczech Wschodnich zmiana była głęboka: duże, wielopokoleniowe rody stały się podstawą społeczeństwa, a sieci pokrewieństwa były bardziej rozbudowane i ustrukturyzowane niż małe rodziny nuklearne spotykane w poprzednim okresie migracji. Natomiast w regionach takich jak Chorwacja przybycie grup z Europy Wschodniej spowodowało znacznie mniejsze zakłócenia istniejących wzorców społecznych. Tutaj organizacja społeczna często zachowała wiele cech wcześniejszych okresów, co spowodowało powstanie społeczności, w których nowe i stare tradycje mieszały się lub współistniały obok siebie.
Ślady polskich Słowian
W przypadku Polski badania genetyczne wskazują, że od VI i VII wieku n.e. pierwotni mieszkańcy regionu, potomkowie ludów silnie powiązanych z Europą Północną, a w szczególności ze Skandynawią, niemal całkowicie zniknęli i zostali stopniowo zastąpieni przez przybyszów ze Wschodu, którzy są blisko spokrewnieni ze współczesnymi Polakami, Ukraińcami i Białorusinami. Wniosek ten potwierdza analiza niektórych z najwcześniejszych znanych słowiańskich grobów pochówkowych w Polsce, odkrytych na stanowisku archeologicznym w Gródku.
Chociaż zmiana populacji była ogromna, dowody genetyczne wskazują również na niewielkie ślady mieszania się z lokalnymi populacjami. Odkrycia te podkreślają zarówno skalę zmian populacyjnych, jak i złożoną dynamikę, która ukształtowała korzenie dzisiejszego krajobrazu językowego Europy Środkowej i Wschodniej.
Wyniki badań przedstawiono w czasopiśmie naukowym Nature.
***
Bądź na bieżąco i zostań jednym z 87 tys. obserwujących nasz fanpage - polub GeekWeek na Facebooku i komentuj tam nasze artykuły!
