Zapomnijcie o Afryce. Najstarszy przodek człowieka znaleziony w… Bułgarii

Jak sugerują badacze w publikacji na łamach czasopisma "Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments", jeden z naszych najstarszych przodków mógł żyć 7,2 mln lat temu na terenie dzisiejszej Bułgarii. Jeśli hipoteza ta się potwierdzi, oznaczałoby to, że wczesne homininy mogły wyewoluować w Eurazji, a dopiero później migrować do Afryki w odpowiedzi na zmiany klimatyczne późnego miocenu.

Wyjaśnijmy tu krótko, że homininy to grupa obejmująca wszystkie gatunki, które pojawiły się po oddzieleniu linii ludzkiej od szympansów. Nie należy mylić ich z hominidami, ponieważ termin ten odnosi się do wszystkich wymarłych i współczesnych małp człekokształtnych, w tym współczesnych ludzi i szympansów.

Dotychczas za najstarszego dwunożnego hominida uważano rodzaj Orrorin, który pojawił się około 6 mln lat temu na terenach dzisiejszej Kenii. Nowe badania sugerują jednak, że musimy bardziej cofnąć się w czasie, a wszystko przez pierwszy znaleziony element pozaczaszkowy rodzaju Graecopithecus. 

Pierwsze ślady tego prymitywnego naczelnego odkryto w Grecji w 2017 roku na podstawie uzębienia. Teraz jednak naukowcy analizują również kość udową znalezioną na stanowisku archeologicznym Azmaka (kamieniołom położony 2,5 km na północny północny wschód od miasta Chirpan w południowej Bułgarii).

Kość należała do samicy ważącej około 24 kilogramów, której najważniejszą z punktu widzenia badań cechą strukturalną była wydłużona szyjka kości udowej, która u współczesnych ludzi często jest związana z dwunożnym chodem. Prof. David Begun z University of Toronto sugeruje, że osobnik ten mógł być jednym z najstarszych znanych przodków człowieka.

Badacze podkreślają, że Graecopithecus prawdopodobnie nie był jeszcze "prawdziwym dwunogiem". Analizy biomechaniczne wskazują na formę przejściową, w ramach której organizm mógł poruszać się zarówno w pozycji dwunożnej, jak i czterokończynowej. Najprawdopodobniej był to gatunek pośredni między nadrzewnym stylem życia a bardziej naziemnym sposobem przemieszczania się - naukowcy sugerują, że mógł on wyewoluować z wcześniejszych eurazjatyckich naczelnych, jak Ouranopithecus oraz Anadoluvius.

Pod koniec miocenu część regionów wschodniego Morza Śródziemnego i zachodniej Azji zaczęła pustynnieć. Zanik lasów mógł wymusić zejście przodków ludzi z drzew i rozwój dwunożności jako bardziej efektywnej formy poruszania się po otwartym terenie. Proces ewolucji dwunożności mógł więc przebiegać etapowo, a Graecopithecus reprezentuje jeden z możliwych przejściowych stadiów. Zdaniem badaczy Graecopithecus mógł zatem stanowić ewolucyjne ogniwo pomiędzy nadrzewnymi przodkami a późniejszymi homininami, jak Australopithecus, Paranthropus czy ostatecznie Homo.