WHO: Ponad jednej trzeciej nowotworów na świecie można uniknąć
Według najnowszej analizy Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), opublikowanej w prestiżowym czasopiśmie Nature Medicine, ponad 38 proc. wszystkich przypadków raka na świecie można byłoby zapobiec. Badanie, oparte na danych z 2022 roku, wskazuje, że niemal 19 mln osób otrzymało wówczas diagnozę nowotworu, a w wielu przypadkach choroba była skutkiem czynników, które można ograniczyć lub całkowicie wyeliminować.
Jak dowiadujemy się z nowej analizy WHO, milionom przypadków śmiertelnych chorób nowotworowych każdego roku można zapobiec poprzez zmiany w stylu życia, działania profilaktyczne, ograniczenie narażenia zawodowego i redukcję zanieczyszczeń środowiska. Co więcej, autorzy badań zwracają uwagę, że niemal połowę z nich stanowią rak płuc, żołądka i szyjki macicy.
30 czynników ryzyka raka
WHO wymienia łącznie 30 czynników ryzyka, które można zmienić - od używania bezdymnego tytoniu i spożywania orzecha areka, po niewystarczające karmienie piersią i zanieczyszczenia środowiskowe.
Rak pozostaje główną przyczyną zachorowalności na całym świecie, a ryzyko to można w dużej mierze przypisać modyfikowalnemu ryzyku. Oszacowaliśmy globalne i krajowe obciążenie nowotworami w 2022 r., które można przypisać 30 takim czynnikom
Papierosy, alkohol, otyłość
Najważniejszym pojedynczym czynnikiem ryzyka pozostaje palenie tytoniu, które odpowiadało w 2022 roku za 15 proc. wszystkich przypadków raka. Wśród mężczyzn odsetek ten był znacznie wyższy, bo aż 23 proc. nowych diagnoz nowotworowych wiązano bezpośrednio z paleniem.
Na drugim miejscu znalazło się spożycie alkoholu, odpowiedzialne za około 3,2 proc. nowych zachorowań, czyli blisko 700 tys. przypadków rocznie. Kolejne miejsca zajmują nadwaga, brak aktywności fizycznej, zanieczyszczenie powietrza, ekspozycja na promieniowanie UV, infekcje oraz czynniki zawodowe.
W raporcie podkreślono także znaczenie zanieczyszczenia powietrza jako czynnika nowotworowego. W Azji Wschodniej aż 15 proc. przypadków raka płuc u kobiet przypisano zanieczyszczeniom atmosferycznym, a w Afryce Północnej i Azji Zachodniej 20 proc. zachorowań u mężczyzn miało z nimi związek.
Zobacz również:
Szczepienia to podstawa
Z kolei zakażenia wirusowe odpowiadają za około 10 proc. nowych przypadków raka. Wśród kobiet największy udział mają infekcje HPV (wirusem brodawczaka ludzkiego), które prowadzą do rozwoju raka szyjki macicy. Choć istnieje skuteczna szczepionka przeciwko HPV, poziom wyszczepienia w wielu regionach świata wciąż pozostaje niski.
Rak żołądka, częstszy u mężczyzn, jest natomiast ściśle powiązany z paleniem tytoniu oraz infekcjami bakteryjnymi wynikającymi z przeludnienia, złych warunków sanitarnych i braku dostępu do czystej wody.
Eksperci zwracają uwagę, że wyniki te powinny stanowić podstawę do działań systemowych, takich jak ograniczenie sprzedaży tytoniu i alkoholu, poprawa jakości powietrza, promocja aktywności fizycznej oraz powszechniejsze szczepienia ochronne.
Analizując wzorce zachorowań między krajami i grupami społecznymi, możemy dostarczyć rządom i obywatelom wiedzy, która pomoże zapobiec wielu przypadkom raka, zanim się pojawią
