Świeci jak żarówka. Tak wygląda mózg, gdy rozwiązujemy problem
Chyba każdy z nas doświadczył kiedyś chwili, w której rozwiązanie problemu nagle staje się oczywiste. To tzw. moment olśnienia, który w kreskówkach symbolizuje często zapalająca się nad głową bohatera żarówka. Jak się okazuje, ten zabawny obrazek wcale nie odbiega tak bardzo od rzeczywistych procesów zachodzących w naszym mózgu.
Najnowsze badania pokazują, że epifanie, czyli nagłe przebłyski olśnienia, dosłownie przekształcają aktywność mózgową. Co więcej, naukowcy odkryli, że ludzie znacznie lepiej zapamiętują informacje zdobyte w efekcie takiego olśnienia niż te, które uzyskali w sposób metodyczny, podczas świadomej nauki czy rozwiązywania problemu - wnioski te mogą ich zdaniem znacząco wpłynąć na sposób nauczania w szkołach i na uczelniach.
Jeśli doświadczysz momentu olśnienia podczas nauki, niemal podwajasz swoją pamięć. Niewiele efektów pamięciowych jest tak silnych jak ten
Siła epifanii: niemal podwójna pamięć
Zespół badawczy przeprowadził eksperyment, w którym uczestnicy rozwiązywali wizualne łamigłówki typu "uzupełnij obrazek". Po ich ukończeniu, obraz ukryty wcześniej stawał się widoczny. W trakcie zadania badacze rejestrowali aktywność mózgu uczestników za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). I choć takie łamigłówki mogą wydawać się dziecinne, prof. Cabeza tłumaczy, że mechanizm ich działania odzwierciedla strukturę bardziej złożonych i życiowo istotnych momentów olśnienia.
Po rozwiązaniu każdej zagadki uczestnicy oceniali swoje przekonanie co do poprawności rozwiązania oraz wskazywali, czy dotarli do niego nagle (epifania), czy też stopniowo. Wyniki były jednoznaczne i osoby, które przeżyły moment olśnienia, znacznie lepiej zapamiętały swoje odpowiedzi, a efekt ten utrzymywał się nawet po pięciu dniach.
Mózg w trakcie olśnienia
Rezonans magnetyczny pokazał, że w trakcie tego procesu dochodzi do gwałtownego wzrostu aktywności w hipokampie, czyli części mózgu kluczowej dla uczenia się i zapamiętywania. Im silniejsze było olśnienie, tym większa była ta aktywność. Co więcej, badacze zaobserwowali istotne zmiany w dynamice wyładowań neuronów w rejonie dolnej kory skroniowo-potylicznej, odpowiedzialnej za rozpoznawanie wzorców wizualnych - moment zrozumienia dosłownie zmienia sposób, w jaki mózg interpretuje obraz.
W chwilach olśnienia mózg przeorganizowuje swój sposób postrzegania
Autorzy badania wskazują, że środowiska edukacyjne sprzyjające nagłym momentom zrozumienia, mogą znacząco zwiększać efektywność uczenia się, zarówno pod względem trwałości zapamiętywania, jak i głębi rozumienia. Obecne badanie koncentrowało się na obserwacji mózgu przed i po chwili olśnienia, kolejnym krokiem naukowców będzie więc przyjrzenie się temu, co dzieje się dokładnie w trakcie tej przełomowej sekundy, gdy z chaosu wyłania się sens.
