Cenzura za fasadą raju. Dubaj tworzy swój mit przez influencerów

W trwającym od soboty (28 lutego) konflikcie Iranu z Izraelem i Stanami Zjednoczonymi ten zaczął atakować cele w innych krajach, wliczając w to Zjednoczone Emiraty Arabskie. Choć lokalna obrona przeciwlotnicza zneutralizowała część zagrożeń, spadające szczątki doprowadziły do eksplozji i pożarów w kluczowych punktach miasta, w tym w ikonicznym hotelu Burj Al Arab. Oberwał też amerykański konsulat w Dubaju, w który uderzył najprawdopodobniej irański dron Shahed-136, o czym pisały Wydarzenia w Interia.pl. Wymusiło to zamknięcie przestrzeni powietrznej, które obowiązuje już od kilku dni.

Te tragiczne i nagłe incydenty wzbudziły chaos w mediach społecznościowych. Dubaj, kojarzony dotąd jako stolica luksusu i oaza wiecznego bezpieczeństwa, został zdominowany przez autentyczny strach i niepewność. Wydarzenia były relacjonowane w sieci zarówno przez mieszkańców, jak i influencerów, którzy upodobali sobie tę arabską metropolię. Chaos ten został jednak zaskakująco szybko stłumiony przez władze, które dbają o zachowanie mitu.

Spontaniczne, oddolne reakcje niemal natychmiast ucichły, a ich miejsce w cyberprzestrzeni zajęła uderzająco spójna narracja, oparta na niemal identycznych sformułowaniach o stabilnej sytuacji, braku powodów do niepokoju i pełnym zaufaniu do zdecydowanych działań rządu. Śledztwo dziennikarskie przeprowadzone przez niemiecki "Die Welt" ujawniło, że ta nagła zmiana nastrojów w social mediach nie była dziełem przypadku, lecz efektem sprawnego mechanizmu państwowej kontroli informacji.

Na czym polega cenzura w Dubaju? Eksperci znający tamtejsze realia oraz twórcy internetowi przekazali, że w obliczu kryzysu władze emiratu uruchomiły bezpośrednie kanały nacisku. Pracownicy instytucji rządowych mieli kontaktować się z influencerami, jasno komunikując, że w oficjalnym przekazie nie ma miejsca na narrację opartą na strachu.

"Nie wolno nam niczego publikować! Musiałam wszystko usunąć" - skarży się niemiecka twórczyni internetowa Zara Secret, która na Instagramie ma prawie 350 tys. followerów. A co grozi za nieposłuszeństwo? Przede wszystkim bardzo staroświecka kara - wygnanie.

Mowa bowiem o mieście, gdzie około 90 proc. populacji stanowią obcokrajowcy. Prawo do pobytu wydaje się więc najskuteczniejszym narzędziem dyscyplinującym. Ponieważ wizy są ściśle powiązane z zatrudnieniem lub inwestycjami, każda próba naruszenia niepisanych zasad może skończyć się nie tylko wezwaniem na policję czy krótkotrwałym aresztem, ale przede wszystkim natychmiastową deportacją i utratą życiowego dorobku.

Wydarzenia z kilku ostatnich dni pokazały światu skalę cenzury, jaką stosują władze ZEA, by kreować wyidealizowany obraz arabskiego raju. Przepisy dotyczące cyberbezpieczeństwa penalizują wszelkie działania mogące szkodzić wizerunkowi państwa. To sprawia, że Dubaj funkcjonuje jak wielka maszyna marketingowa, w której wizerunek jest bezpośrednio powiązany z sukcesem ekonomicznym. Dba o to swoiste "ministerstwo prawdy" znane z literackiej dystopii. Co kryje się za fasadą prezentowaną przez władze Dubaju - tego raczej nie dowiemy się od jego aktualnych mieszkańców.

Influencerzy, będący dla emiratu tanim i skutecznym narzędziem promocji, w sytuacjach kryzysowych stają się częścią polityki wizerunkowej, co potwierdzają relacje twórców internetowych zmuszanych do usuwania swoich krytycznych postów. Nie muszą oni nawet bezpośrednio krytykować rządu. Wystarczy, że wyrażają obawy o swoje bezpieczeństwo.

Ostatnie incydenty stały się gorzką lekcją dla wielu emigrantów, którzy wybrali Dubaj, uciekając przed europejską biurokracją i podatkami w poszukiwaniu bezpieczeństwa oraz jasnych hierarchii. W sytuacji kryzysowej okazało się, że płacą oni za to wysoką cenę - kontrola państwa obejmuje również prawo do swobodnej wypowiedzi.

Z wydarzeń tych płynie wniosek, że perfekcyjny wizerunek największego miasta w ZEA pozostaje nieskazitelny tylko tak długo, jak długo nikt nie odważy się go publicznie zakwestionować. Chyba więc uzasadnione jest nazywanie Dubaju parodią XXI wieku. Choć może trafniej by było mówić o parodii Roku 1984.