Odtworzyli fragmenty ludzkiego mózgu w szalce. Efekt ich zaskoczył

Japońscy naukowcy zrobili coś, co jeszcze niedawno brzmiałoby jak science fiction. W laboratoryjnej szalce odtworzyli fragmenty ludzkiego mózgu i pozwolili im połączyć się w działające obwody nerwowe. Nie chodzi o "miniaturowy mózg", ale o precyzyjnie zaprojektowany model, który pokazuje, jak różne części mózgu uczą się ze sobą współpracować już na bardzo wczesnym etapie rozwoju.

Zespół z Uniwersytetu w Nagoi wykorzystał pluripotencjalne komórki macierzyste, czyli takie, które mają zdolność do zróżnicowania się w dowolny typ komórek (poza tymi, które w późniejszych stadiach rozwoju tworzą łożysko).

Z nich wyhodowano organoidy, tj. trójwymiarowe struktury przypominające zalążki narządów. Kluczowy krok polegał na połączeniu dwóch takich organoidów. Jednego naśladującego korę mózgową, drugiego wzgórze. Tak powstały tzw. asembloidy, zdolne do tworzenia połączeń nerwowych.

Kora mózgowa odpowiada za myślenie, percepcję i podejmowanie decyzji, ale dojrzałość osiąga tylko wtedy, gdy dostaje właściwe sygnały. Badania pokazały, że wzgórze pełni tu rolę swego rodzaju organizatora. W asembloidach włókna nerwowe obu struktur rosły ku sobie i tworzyły synapsy podobne do tych w prawdziwym mózgu. Kora połączona ze wzgórzem szybciej dojrzewała, a aktywność neuronów zaczynała się synchronizować w charakterystycznych falach.

To szczególnie ważne w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, takich jak spektrum autyzmu, gdzie obwody korowe rozwijają się inaczej niż powinny. Nowy model pozwala obserwować te procesy w czasie rzeczywistym, bez sięgania po ludzką tkankę mózgową.

- Dokonaliśmy istotnego postępu w konstruktywistycznym podejściu do rozumienia ludzkiego mózgu poprzez jego odtwarzanie. Wierzymy, że te wyniki przyspieszą odkrywanie mechanizmów leżących u podstaw zaburzeń neurologicznych i psychiatrycznych oraz rozwój nowych terapii - podkreśla znaczenie odkrycia kierownik zespołu, prof. Fumitaka Osakada.

Okej, to wciąż model laboratoryjny, a nie prawdziwy mózg. Ale japońskie odkrycie pozwala zajrzeć w procesy, które dotąd były dla naukowców niedostępne. Pokazują, jak kluczową rolę we wczesnym rozwoju ludzkich sieci nerwowych odgrywa współdziałanie wzgórza i kory mózgowej.

Źródło: Nagoya University. "Japanese scientists just built human brain circuits in the lab." ScienceDaily. ScienceDaily, 7 January 2026.
Publikacja: Masatoshi Nishimura, Shota Adachi, Tomoki Kodera, Akinori Y. Sato, Ryosuke F. Takeuchi, Fumitaka Osakada. Thalamus-cortex interactions drive cell type-specific cortical development in human pluripotent stem cell-derived assembloids. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2025; 122 (47) DOI: 10.1073/pnas.2506573122