Naukowcy odkryli pod oceanem gigantyczny magazyn dwutlenku węgla
Pod dnem Atlantyku Południowego naukowcy odkryli ogromne pokłady porowatej, skruszonej lawy, które działają jak geologiczna gąbka na dwutlenek węgla. Nowe badania pokazują, że ten ukryty magazyn CO2 może stabilizować klimat Ziemi przez dziesiątki milionów lat, rzucając nowe światło na obieg węgla.
Pod dnem Atlantyku Południowego kryje się zjawisko, które może zmienić nasze myślenie o tym, jak Ziemia reguluje klimat w skali milionów lat. Międzynarodowy zespół badaczy zbadał próbki skał sprzed około 60 milionów lat i odkrył, że pod dnem oceanu zalegają ogromne pokłady porowatej, skruszonej i zlityfikowanej lawy. Ten materiał, zwany brekcją, działa jak naturalna gąbka, która potrafi "uwięzić" dwutlenek węgla na całe epoki geologiczne. To nie jest sensacja w hollywoodzkim stylu, ale niezwykle ważny element układanki dotyczącej obiegu węgla na naszej planecie.
Brekcja jako geologiczny magazyn CO2
Na początek chciałbym uściślić, że brekcja to tak naprawdę zlityfikowana (czyli, prostym językiem mówiąc, ponownie sklejona razem) skała okruchowa, która składa się z ostrokrawędzistych fragmentów innych skał i minerałów (bloków i gruzu) scementowanych ze sobą przy pomocy spoiwa krzemionkowego, wapiennego, żelazistego, ilastego lub innego. Wyróżnia się kilka rodzajów brekcji. Tu mówimy tylko jednym z wielu.
Naukowcy od dawna podejrzewali, że podmorskie góry rozpadają się pod wpływem erozji, tworząc grube warstwy odłamków lawowych. Teraz po raz pierwszy udało się pobrać rdzenie takich skał po milionach lat wędrówki wraz z przemieszczającymi się płytami tektonicznymi.
- Od dawna wiemy, że erozja stoków podwodnych gór sprzyja powstawaniu dużych ilości wulkanicznych odłamków, znanych jako brekcje (...). Jednak nasze prace wiertnicze wydobyły pierwsze rdzenie tego materiału po tym, jak przez dziesiątki milionów lat przemieszczał się z dnem oceanu, gdy płyty tektoniczne Ziemi rozsuwały się. Co ekscytujące, rdzenie ujawniły, że te porowate, przepuszczalne osady mają zdolność przechowywania dużych ilości CO2 rozpuszczonego w wodzie morskiej, gdy są stopniowo zacementowywane przez minerały węglanu wapnia powstające z wód morskich przepływających przez nie - tłumaczyła dr Rosalind Coggon, która kieruje badaniami.
To właśnie ten długi proces mineralizacji sprawia, że węgiel zostaje zamknięty w skale na dziesiątki milionów lat.
Nowe spojrzenie na obieg węgla
Aby zrozumieć znaczenie odkrycia, trzeba pamiętać, że w geologicznej skali CO2 krąży między wnętrzem Ziemi, oceanami a atmosferą.
- Oceany są pokryte skałami wulkanicznymi tworzącymi się na grzbietach śródoceanicznych, gdy płyty tektoniczne się rozchodzą, tworząc nową skorupę oceaniczną. (…) Woda morska przepływa przez szczeliny w stygnących lawach przez miliony lat i reaguje z skałami. Ten proces usuwa CO2 z wody i magazynuje go w minerałach, takich jak węglan wapnia, w skale - przypomina dr Coggon.
Zobacz również:
Badania prowadzone podczas ekspedycji pokazały, że brekcja może zawierać od kilku do nawet czterdziestu razy więcej CO2 niż wcześniej analizowane fragmenty skorupy oceanicznej. To dowód na istnienie ogromnego, ukrytego mechanizmu stabilizującego klimat Ziemi, który dopiero nauka będzie poznawała. Powolnego, to prawda, ale działającego nieprzerwanie od milionów lat.
Źródła: University of Southampton, ScienceDaily, Wikipedia
Publikacja: Rosalind M. Coggon, Elliot J. Carter, Lewis J. C. Grant, Aled D. Evans, Christopher M. Lowery, Damon A. H. Teagle, Pamela D. Kempton, Matthew J. Cooper, Claire M. Routledge, Elmar Albers, Justin Estep, Gail L. Christeson, Michelle Harris, Thomas M. Belgrano, Jason B. Sylvan, Julia S. Reece, Emily R. Estes, Trevor Williams. A geological carbon cycle sink hosted by ocean crust talus breccias. Nature Geoscience, 2025; 18 (12): 1279 DOI: 10.1038/s41561-025-01839-5
