Naukowcy z Uniwersytetu St. Andrews zauważyli, że wody przybrzeżne tracą równowagę chemiczną w niezwykle szybkim tempie. Do oceanów trafia coraz więcej dwutlenku węgla z atmosfery, a ten szybko obniża pH wód. Problem widać szczególnie tam, gdzie na powierzchnię wydobywają się głębokie, bogate w CO₂ masy wody.
Wody przybrzeżne stają się kwaśniejsze szybciej, niż wynikało z prognoz
W centrum uwagi badaczy znalazł się Prąd Kalifornijski, klasyczny przykład regionu upwellingowego. Upwelling jest zjawiskiem, w którym głębokie warstwy oceanu unoszą się ku górze, przynosząc ze sobą chłód, składniki odżywcze i, jak się okazuje, naturalnie wyższy poziom CO₂. Im dłużej taka woda przebywa w głębinach, tym bardziej rośnie jej kwasowość, bo gromadzi dwutlenek węgla uwalniany przy rozkładzie materii organicznej. Gdy wraca na powierzchnię i styka się z atmosferą, proces zakwaszania przyspiesza jeszcze mocniej.
To właśnie ta kombinacja (naturalnie kwaśna woda i dodatkowy CO₂ pochodzący z działalności człowieka) sprawia, że tempo zmian w strefach upwellingu znacząco odbiega od globalnych średnich. Badacze odtworzyli historię tych zmian, analizując próbki koralowców i zapisane w nich sygnatury izotopów boru. Następnie sprawdzili, jak będzie wyglądał XXI wiek, korzystając z modelu regionalnego. Obraz jest spójny. Wody przybrzeżne w takich miejscach stają się coraz bardziej narażone na gwałtowne spadki pH.
Zobacz również:
Co to oznacza dla ludzi i środowiska?
Wbrew pozorom, to nie jest tylko akademicka dyskusja. Regiony upwellingu należą do najbardziej produktywnych miejsc na Ziemi. Wspierają rybołówstwo, karmią lokalne społeczności, a tym samym rozwijają całe sektory lokalnej gospodarki. Jeśli ich chemia nadal będzie zmieniać się tak szybko, skutki odczują zarówno ekosystemy, jak i ludzie żyjący dzięki morzu. Co ważne, podobne procesy zachodzą w innych wielkich regionów upwellingowych, od prądu Humboldta u wybrzeży Peru po Prąd Benguelski i Kanaryjski wzdłuż zachodniego wybrzeża Afryki. Każdy z nich może podążyć ścieżką obserwowaną dziś u wybrzeży Kalifornii.
Badacze zwracają uwagę, że zrozumienie tych mechanizmów jest kluczowe, jeśli chcemy przewidywać, jak ocean poradzi sobie w najbliższych dekadach. A patrząc na tempo zakwaszenia, ten czas dla wód przybrzeżnych może okazać się wyjątkowo wymagający.
Źródło: University of St. Andrews. "Scientists find coastal seas acidifying shockingly fast." ScienceDaily. www.sciencedaily.com/releases/2025/11/251129044522.htm (accessed November 30, 2025).
Publikacja: Mary Margaret V. Stoll, Curtis A. Deutsch, Hana Jurikova, James W. B. Rae, Hartmut Frenzel, Anne M. Gothmann, Simone R. Alin, Alexander C. Gagnon. A century of change in the California Current: upwelling system amplifies acidification. Nature Communications, 2025; 16 (1) DOI: 10.1038/s41467-025-63207-6
