Włączył radar i kręci kółka. Potężny samolot NATO 01 wleciał do Polski
W związku z wydarzeniami ostatniej nocy, czyli naruszeniem polskiej przestrzeni powietrznej przez co najmniej 19 rosyjskich dronów, nad terytorium naszego kraju pojawiła się potężna jednostka NATO. A mowa o samolocie wczesnego ostrzegania i dozoru przestrzeni powietrznej (AWACS) Boeing E-3A Sentry, którego głównym zadaniem jest wykrywanie innych statków powietrznych (a także wodnych).
Chociaż zgodnie z komunikatem Dowództwa Operacyjnego RSZ zagrożenie dotyczące możliwości naruszeń polskiej przestrzeni powietrznej przez obiekty typu dron wróciło do normy, a sytuacja bezpieczeństwa naszej przestrzeni powietrznej została ustabilizowana (naziemne systemy obrony powietrznej i rozpoznania radiolokacyjnego powróciły do standardowej działalności operacyjnej), wojsko wciąż monitoruje sytuację na terytorium Ukrainy i pozostaje w stałej gotowości do zapewnienia bezpieczeństwa polskiej przestrzeni powietrznej.
AWACS nad Polską
Co więcej, na niebie nad Polską pojawił się też należący do NATO samolot wczesnego ostrzegania i dozoru przestrzeni powietrznej, którego zadaniem jest wykrywanie innych statków powietrznych, w tym samolotów, helikopterów, dronów bojowych, statków nawodnych oraz wrogich pocisków. A chodzi o model Boeing E-3A Sentry, który jest w stanie monitorować przestrzeń powietrzną w promieniu ponad 400 km, co przy locie na typowej dla niego wysokości 9000 m jest wystarczające do obserwowania 312 000 km² (to mniej więcej powierzchnia całego naszego kraju).
NATO wykorzystuje w Europie 17 sztuk E-3A, które są obsługiwane przez wielonarodową załogę i stacjonują w Niemczech, Turcji, Grecji, Norwegii i we Włoszech - w swoich siłach zbrojnych AWACS posiadają również USA, Francja, Wielka Brytania i Arabia Saudyjska. Warto jednak pamiętać, że Boeing 707 od dawna nie jest już produkowany, więc użytkownicy Boeinga E-3 Sentry od lat przygotowują się do jego zastąpienia.
NATO zapowiedziało, że utrzyma swoje AWACS-y w gotowości operacyjnej do 2035 roku, kiedy to mają zostać zastąpione przez nowy program Alliance Future Surveillance and Control (AFSC). Brytyjczycy już na początku lat 2000 ograniczyli inwestycje w modernizację swojej floty E-3D Sentry, przekierowując środki na projekt zakupu następców, czyli Boeingi E-7 Wedgetail. Podobny kierunek obrały również Stany Zjednoczone, które planują wycofać 15 ze swoich 31 E-3 i w ich miejsce pozyskać nowoczesne E-7 - pierwszy przeszedł na emeryturę 31 marca 2023 roku.
Co potrafi Boeing E-3A Sentry?
Początki tej jednostki sięgają 1963 roku, kiedy to Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych zgłosiły zapotrzebowanie na AWACS (ang. Airborne Warning And Control System), czyli powietrzny system wczesnego ostrzegania i dozoru przestrzeni powietrznej. Boeing zaproponował wtedy model Boeing E-3A Sentry, który w kadłubie Boeinga 707-320 mieścił elastyczną odporną na zakłócenia i wytrzymałą stację radarową oraz mógł służyć jako centrala dowodzenia, telekomunikacyjna i naprowadzająca.
Najbardziej widoczną zmianą w samolocie była jednak zainstalowana na grzbiecie kadłuba duża konsola nawigacyjna, wewnątrz której zamontowano radar panoramiczny AN/APY-1 i radiowy system identyfikacji swój-obcy INF/TADIL C. Maszyna jest również wyposażona w radar impulsowy (BTH) o zasięgu 650 km, który wykrywa samoloty lecące na średnich i dużych wysokościach oraz wtórny radar dozorowania (SSR) i elektroniczne środki wsparcia (ESM) zapewniające możliwość "patrzenia w dół", a tym samym wykrywanie, identyfikowanie i śledzenie nisko lecących obiektów.
Samolot napędzany jest czterema silnikami turboodrzutowymi TF-33-PW110A, które pozwalają osiągnąć prędkość 855 km/h. Jednostka może wznieść się na wysokość około 10 000 metrów, jej zasięg na jednym tankowaniu to 7400 km/8 godzin lotu. Pierwszy egzemplarz został dostarczony 24 marca 1977 roku, a w sumie w latach 1977-1992 wyprodukowano ich 68. Z czasem do służby weszły też zmodernizowane wersje E-3B i E-3C, które używają radaru AN/APY-2, będącego wariantem AN/APY-1 zawierającym funkcje rozpoznania powierzchni morza.
