Dziecko w przedszkolu dostaje bakterie innych dzieci. To dobra wiadomość

Pójście dziecka do przedszkola jest często jego pierwszym w życiu etapem socjalizacji wtórnej (po socjalizacji pierwotnej w rodzinie), w którym następuje nauka interakcji w społeczeństwie oraz kształtowanie się osobowości i tożsamości. Choć człowiek kształtuje się społecznie przez całe życie, to właśnie w wieku przedszkolnym proces ten przebiega najintensywniej. Zmiany zachodzą jednak nie tylko w psychice, ale również w ciele, a konkretnie - w mikrobiomie jelitowym.

Nowa analiza, której wyniki opublikowano w prestiżowym "Nature" w środę (21 stycznia), pokazują jasno, że kiedy dziecko idzie do przedszkola, w dość szybkim czasie, bo już po miesiącu, zaczyna się zmieniać jego mikrobiota jelitowa. Włoscy naukowcy przeanalizowali mikrobiomy maluchów w pierwszym roku przedszkola. Odkryli, że bakterie przechodzą z dziecka na dziecko, a skład ich mikrobiomów z czasem coraz mocniej się do siebie upodabnia. Już zaledwie po 4 miesiącach w przedszkolu dzieci współdzieliły 15-20% gatunków bakterii.

Istotne z punktu widzenia medycyny jest nie tylko transmitowanie mikrobiomu i intensywność tego procesu, ale też wzrost jego różnorodności. Dziecko nabywa już bowiem mikrobiom od matki podczas porodu naturalnego, a następnie od domowników. Badacze odkryli tymczasem, że ta transmisja mocno nabiera tempa w pierwszym roku przedszkola. Jak uważa współtwórczyni badania, Nicola Segata, mikrobiolożka z Uniwersytetu w Trydencie, "interakcje społeczne na tym etapie są kluczowe dla budowy różnorodnego, zdrowego mikrobiomu".

Wartość mikrobiomu dla obecnego, ale i przyszłego stanu zdrowia trudno jest przecenić. Wiele badań wskazuje na istotną rolę, jaki stan mikrobiomu u małych dzieci odegra w kształtowaniu się ich późniejszego życia, wliczając w to ich zdrowie psychiczne i odporność. Wcześniej pisaliśmy m.in. o tym, jak mikrobiom jelitowy 2-latka wpływa na późniejsze zdrowie psychiczne, co zostało przebadane po raz pierwszy.

Na chwilę obecną uważa się, że w zdrowych ciążach mikrobiom u płodu nie występuje. Nabywa go dopiero noworodek krótko po porodzie poprzez transmisję od matki. Wcześniejsze badania wykazały, że ludzie mieszkający razem zaczynają współdzielić szczepy bakteryjne, jednak do tej pory nie przebadano dokładnie kwestii zmian w mikrobiocie w pierwszych latach życia - w tym w okresie przedszkolnym.

Włoscy naukowcy postanowili wypełnić tę lukę. Prowadzili oni badania mikrobiomu 43 dzieci, zaczynając średnio od wieku 10 miesięcy. Następne badania odbywały się przed pójściem do przedszkola, w trakcie uczęszczania do niego oraz po zakończeniu pierwszego roku. Badania odbywały się na maluchach z 3 przedszkoli w Trydencie we Włoszech. Naukowcy pobrali również próbki od 10 pracowników przedszkola oraz domowników dzieci - 39 matek, 30 ojców, 7 rodzeństwa, 3 psów i 2 kotów. Próbki od dzieci pobierano co tydzień aż do przerwy świątecznej, a od niektórych - aż do lipca. Od wszystkich uczestników pobrano próbki do porównania w lipcu oraz rok po rozpoczęciu badania. W sumie przebadano 1013 próbek stolca.

Odnotowujemy te szczegóły nie bez powodu. Okazuje się bowiem, że transmisja mikrobioty przebiega nie tylko między przedszkolakami, ale również między ich domownikami. Analiza wykazała, że gdy dzieci miały rodzeństwo, to otrzymywały od niego więcej bakterii niż od rodziców, miały bardziej zróżnicowaną mikrobiotę niż jedynaki oraz przyjmowały mniej szczepów bakterii od kolegów i koleżanek z przedszkola.

Zaobserwowano także bardziej złożone szlaki migracji bakterii. Tak było w przypadku szczepu Akkermansia muciniphila. "Mamy przykład szczepu przeskakującego z matki na niemowlę. Dziecko w przedszkolu przenosi go na inne dziecko, które przenosi go na oboje swoich rodziców" - wyjaśnia Nicola Segata. Jej zespół odnotował także transmisję szczepów bakterii między dziećmi i zwierzętami, ale już nie między dorosłymi.

Mimo że różnorodność mikrobiomu jelitowego, zwłaszcza gdy dominują tzw. dobre bakterie, jest uznawana za ogólnie dobry stan, to autorzy badania zaznaczają, że długoterminowe skutki zdrowotne ekspozycji na inne niż domowe szczepy bakterii w przedszkolach nie są jeszcze znane. Zwyczajnie nie było takich badań. Co dalej? Eksperci będą mogli ewentualnie wracać do uczestników badania po latach, aby sprawdzić ich stan zdrowia w badaniach follow-up. Warto będzie też porównać ich wyniki z grupą, która nie chodziła do przedszkola i nie była tak wyeksponowana na inne mikrobiomy.

Eksperci uznają także za prawdopodobne, że bakterie nabyte od innych dzieci w wieku przedszkolnym mogą przetrwać w organizmach ludzi i pozostawać obecne w dorosłości - choć wymaga to weryfikacji. Naukowcy zdecydowanie mają co badać. Już teraz jednak zakładają, że dzieciom ten pobyt w przedszkolu wyjdzie na dobre. Jak dodaje współautorka badania, María Carmen Collado, biotechnolożka żywności z instytutu IATA w Walencji w Hiszpanii, "być może w ciągu 20 lat odkryjemy, że te osoby będą musiały podziękować swoim przyjaciołom z przedszkola za mikroby, które otrzymały, kiedy tam były".

Źródła:

• Ricci, L., Heidrich, V., Punčochář, M. et al. Baby-to-baby strain transmission shapes the developing gut microbiome. Nature (2026). https://doi.org/10.1038/s41586-025-09983-z
• Simms, Ch. Sending babies to nursery completely reshapes their microbiomes. Nature (2026). https://doi.org/10.1038/d41586-026-00178-8