Amazonia wkracza w stan hipertropikalny. Nie doświadczyła go od milionów lat
Amazonia zaczyna funkcjonować w warunkach, jakich Ziemia nie doświadczyła od milionów lat. Naukowcy mówią o przejściu lasu deszczowego w stan "hipertropikalny", napędzany coraz częstszymi i gorętszymi suszami.
Amazonia wchodzi w stan, którego nie pamięta żadna ludzka cywilizacja. Najnowsze badania pokazują, że największy las deszczowy świata zaczyna funkcjonować w warunkach, które nie występowały na Ziemi od milionów lat, nazwanych przez naukowców "hipertropikalnymi".
Amazonia wykracza poza podręcznikowe granice
Międzynarodowy zespół badaczy, analizując dane zbierane w Amazonii przez ponad trzy dekady, zauważył wyraźny trend - susze są coraz dłuższe, gorętsze i częstsze. Warunki te nie mają współczesnego odpowiednika, a drzewa doświadczają poziomu stresu, z którym wcześniej nie musiały się mierzyć.
Dr Jeff Chambers, geograf z University of California w Berkeley, podkreśla, że obserwowane dziś ekstremalne epizody mogą w ciągu stulecia stać się normą.
Kiedy pojawiają się takie upały i susze, mamy do czynienia z klimatem, który kojarzymy z lasem hipertropikalnym, ponieważ wykracza on poza granice tego, co dziś uznajemy za las tropikalny.
Drzewa są na granicy wytrzymałości
Modele oparte na zgromadzonych danych wskazują, że do 2100 roku gorące susze mogą występować przez cały rok, nawet w porze deszczowej. Spadek wilgotności gleby prowadzi do tzw. hydraulicznej niewydolności drzew oraz do głodu węglowego, gdy zamykanie aparatów szparkowych ogranicza fotosyntezę.
Pomiary terenowe pokazują, że proces ten już trwa. Jeśli Amazonia stanie się lasem hipertropikalnym, śmiertelność drzew może wzrosnąć nawet o 55 procent. Szczególnie narażone są gatunki szybko rosnące o niskiej gęstości drewna.
Pokazaliśmy, że drzewa szybko rosnące, o niskiej gęstości drewna, były bardziej podatne i umierały częściej niż drzewa o wysokiej gęstości drewna.
- To sugeruje, że lasy wtórne mogą być bardziej podatne na śmiertelność wywołaną suszą, ponieważ mają większy udział takich drzew - dodaje naukowiec.
Zobacz również:
Od pochłaniacza do emitera węgla
Badania objęły m.in. dwa obszary Amazonii dotknięte suszami w latach 2015 i 2023, napędzanymi wyjątkowo ciepłymi epizodami El Niño. W obu przypadkach przekroczony został ten sam krytyczny próg dostępności wody.
W skrajnym scenariuszu las deszczowy może przestać być pochłaniaczem węgla i stać się jego źródłem.
- Wszystko zależy od tego, co zrobimy. To od nas zależy, w jakim stopniu stworzymy ten klimat hipertropikalny. Jeśli będziemy emitować gazy cieplarniane bez kontroli, stworzymy ten klimat znacznie szybciej - ostrzega dr Chambers.
Źródło: ScienceAlert
Publikacja: Chambers, J.Q., Nogueira Lima, A.J., Pastorello, G. et al. Hot droughts in the Amazon provide a window to a future hypertropical climate. Nature (2025). https://doi.org/10.1038/s41586-025-09728-y
