Głębszy sen może zwiększyć szansę na rozwiązanie problemu
Zamiast kolejnej kawy... krótka drzemka? Ale nie byle jaka! Nowe badania pokazują, że to głębokość snu zwiększa szansę na olśnienie. Faza N2 może być sekretnym sprzymierzeńcem kreatywności i logicznego myślenia.
Jeśli zdarzyło ci się rozwiązać problem po krótkiej drzemce albo obudzić się z genialnym pomysłem, być może właśnie doświadczyłeś zjawiska, które naukowcy nazywają momentem "aha" lub "eureka". Nowe badania opublikowane w PLOS Biology pokazują, że kluczem do takich przebłysków może być nie tylko sam sen, ale też jego głębokość.
Eksperyment przeprowadzony przez niemiecki zespół badaczy pod kierunkiem dr Aniki Löwe miał prosty, ale sprytny scenariusz. Uczestnicy otrzymali zadanie polegające na śledzeniu punktów poruszających się po ekranie. Instrukcja była celowo niepełna. Nie zawierała wskazówki, która mogłaby znacznie uprościć zadanie. Po wykonaniu kilku serii prób, badani mieli okazję zdrzemnąć się przez 20 minut. W tym czasie monitorowano ich fale mózgowe za pomocą EEG.
Głębszy sen sprzyja momentom "eureka"
Po drzemce aż 71 proc. uczestników zorientowało się, na czym polega ukryty trik w zadaniu. Ale najciekawsze było to, kto miał największą szansę na takie olśnienie. Aż 86 proc. osób, które podczas snu weszły w głębszą fazę zwaną snem N2, załapało rozwiązanie. Dla porównania, wśród tych, którzy pozostali przytomni, odsetek ten wynosił tylko 55 proc., a u tych, którzy zapadli w bardzo lekki sen (faza N1), sięgał 64 proc.
To właśnie sen N2 wydaje się być momentem, w którym mózg najlepiej porządkuje informacje i tworzy nowe połączenia. EEG uczestników ujawniło, że im bardziej stroma była tzw. spektralna nachylenie fal mózgowych, co jest typowe dla głębszego snu, tym częściej następował moment olśnienia. W skrócie i bardziej po ludzku: im głębszy sen, tym większa szansa na "aha!".
Czyli co... drzemka to najlepsze narzędzie kreatywne?
W wersji testu bez możliwości drzemki znacznie mniej osób osiągnęło moment "olśnienia". To wyraźna różnica, która sugeruje, że nawet krótki sen (zwłaszcza jeśli osiągnie odpowiednią głębokość) może realnie wspierać kreatywność i rozwiązywanie problemów.
Naukowcy podkreślają, że to dopiero początek drogi. Związek między snem a olśnieniem jest złożony, a wiele jego aspektów pozostaje tajemnicą. Niemniej jednak odkrycie korelacji między specyficznymi wzorcami EEG a momentami wglądu może być przełomem w zrozumieniu, jak sen wspiera procesy myślowe.
Jeśli więc utkniesz nad jakimś problemem i nie pomoże ani dzbanek kawy, ani spacer, ani rwanie włosów z głowy... spróbuj się zdrzemnąć. Twojemu mózgowi może właśnie brakować kilku minut głębszego snu, żeby wszystko wskoczyło na swoje miejsce.
Aha! I nie zapomnijcie pokazać tego badania swojemu szefowi.
To co? Miłych snów!
Źródło: Public Library of Science
Publikacja: Löwe AT, Petzka M, Tzegka MM, Schuck NW (2025) N2 sleep promotes the occurrence of 'aha' moments in a perceptual insight task. PLOS Biology (2025). DOI: 10.1371/journal.pbio.3003185
