Te konserwanty zwiększają ryzyko cukrzycy i raka. Naukowcy odkryli dowody
Czy konserwanty są szkodliwe dla zdrowia? Substancje dodawane do żywności mogą okazać się groźne. Nowe badania znalazły powiązane ich spożywania z nowotworami i cukrzycą. Wiemy już, które konserwanty wiążą się z najwyższym ryzykiem raka piersi, prostaty i raka w ogóle, a także cukrzycy typu 2. Sprawdź, których dodatków z numerem E lepiej jest unikać.
Spis treści:
- Tych konserwantów lepiej unikaj. Mają związek z rakiem
- Odkryto nowe dowody na związek konserwantów z cukrzycą typu 2
Tych konserwantów lepiej unikaj. Mają związek z rakiem
Wiele osób zastanawia się, czy konserwanty są szkodliwe dla zdrowia. Teoretycznie substancje konserwujące dopuszczone w Polsce i Unii Europejskiej powinny być bezpieczne. Francuscy naukowcy uzyskali jednak nowe dane, które to kwestionują. Przeprowadzili oni badanie na 105,260 uczestnikach bez wcześniejszej diagnozy raka (badanie kohortowe French NutriNet-Santé z lat 2009-2023). Dane pochodzą z raportów uczestników na temat diety i stylu życia, a także z ich raportów medycznych z francuskiego narodowego systemu opieki zdrowotnej. Wyniki zostały opublikowane na łamach "The BJM".
Analiza tych danych wykazała, że wysokie spożycie niektórych popularnych konserwantów wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia raka. Zatem jakie konserwanty są szkodliwe dla zdrowia? Okazało się, że sorbiniany (np. sorbinian potasu), siarczyny (np. pirosiarczyn potasu), octany (kwas octowy i jego sole), azotyny (azotyn sodu) oraz izoaskorbinian sodu (E316) zwiększają ogólne ryzyko wystąpienia raka, jak również raka piersi. Azotany (azotan potasu) skorelowano natomiast z wyższym ryzykiem raka prostaty.
Okazało się również, że do grupy wysokiego ryzyka zachorowania na konkretne odmiany raka należą te osoby, które spożywają najwięcej wybranych konserwantów. Szczególnie było to widoczne w przypadku raka prostaty, które było wyższe aż o 32% u mężczyzn, którzy spożywali dużo azotynu sody. Z kolei ryzyko raka piersi przy wysokim spożyciu sorbinianów było o 26% wyższe niż u osób spożywających ich najmniej. A co z ogólną zachorowalnością na nowotwory? Ta wynosiła ok. 13-14% u osób z wysokim spożyciem konserwantów i 12% u osób, które ich unikały.
Czy można zatem powiedzieć, że popularne konserwanty są rakotwórcze? Otóż niekoniecznie. Badanie znalazło jedynie związek między wysokim spożyciem konserwantów a ryzykiem raka. Nie stanowi to bezpośredniego dowodu na to, że substancje te są kancerogenne. Innymi słowy korelacja nie musi oznaczać przyczynowości.
Odkryto nowe dowody na związek konserwantów z cukrzycą typu 2
Wiemy już o związku między wysokim spożyciem konserwantów a rakiem. A co z cukrzycą? Ci sami naukowcy z Francji zwrócili uwagę, że "badania eksperymentalne sugerują potencjalne skutki uboczne dodatków konserwujących do żywności, ale brakuje danych epidemiologicznych". Na łamach "Nature Communications" ukazał się ich artykuł omawiający badanie, które znalazło dowody również na taką korelację. Jego autorzy ponownie posłużyli się badaniem kohortowym NutriNet-Santé.
Grupa badanych składała się ze 108,723 osób (79,2% kobiety, 20,8% mężczyźni), które skrupulatnie prowadziły dzienniczki żywieniowe, zapisując w nich wszystko, co jedzą. Naukowcy przeanalizowali skład tych produktów pod kątem obecności 58 różnych substancji konserwujących. Analiza ta wykazała, że spożywanie dodatków do żywności o właściwościach konserwujących ma związek z wyższym ryzykiem zachorowania na cukrzycę typu 2.
Które konserwanty są najbardziej szkodliwe w kontekście cukrzycy? Autorzy badania odkryli najsilniejsze korelacje z substancjami takimi jak sorbinian potasu (E202), metabisulfit potasu (E223), azotyn sodu (E250), kwas octowy (E260), kwas cytrynowy (E330), kwas fosforowy (E338), octany sodu (E262), propionian wapnia (E282), askorbinian sodu (E301), alfa-tokoferol (E307), izoaskorbinian sodu (E316) i wyciągi z rozmarynu (E392).
Ponownie nie musi to oznaczać, że środki te są przyczyną cukrzycy. Wykazano jedynie, że ich wysokie spożycie nader często idzie w parze z zachorowalnością na cukrzycę typu 2. Co dalej? "Te odkrycia stanowią wezwanie do ponownej oceny ich bezpieczeństwa oraz uzasadniają zalecenia, by wybierać świeżą i minimalnie przetworzoną żywność bez zbędnych dodatków" - wyjaśniają autorzy badania.
Źródła:
- Hasenböhler A., Javaux G., Payen de la Garanderie M., de Edelenyi F. S., Yvroud-Hoyos P., Agaësse C. et al. Intake of food additive preservatives and incidence of cancer: results from the NutriNet-Santé prospective cohort. BMJ 2026; 392 :e084917 doi:10.1136/bmj-2025-084917
- Hasenböhler A., Javaux G., Payen de la Garanderie M. et al. Associations between preservative food additives and type 2 diabetes incidence in the NutriNet-Santé prospective cohort. Nat Commun 16, 11199 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-67360-w
