Satelita odkrył 85 jezior pod lodem Antarktydy. Są ciągle aktywne
Antarktyda to kontynent niemal w całości pokryty czapą lodową o grubości ok. 1,9 km. Czy wokół bieguna południowego jest coś więcej? Badania prowadzone od blisko pół wieku dowodzą, że tak. Głęboko pod lodem kryją się jeziora subglacjalne, a niedawno satelita CryoSat-2 należący do Europejskiej Agencji Kosmicznej odkrył 85 nowych. Ile w sumie jest tych jezior podlodowcowych na Antarktydzie, a ile jeszcze czeka na odkrycie?
Spis treści:
- Satelita odkrył 85 nowych jezior podlodowcowych. Dlaczego są aktywne?
- Nieznane oblicze Antarktydy. Głęboko pod lodem ukryte są setki jezior
Satelita odkrył 85 nowych jezior podlodowcowych. Dlaczego są aktywne?
Satelita naukowo-badawczy CryoSat-2 został uruchomiony w 2010 roku w ramach misji Earth Explorer, nadzorowanej przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Początkowo planowano misję na 3 lata, ale trwa już ponad 15. Przez cały ten czas instrument krążący po orbicie okołoziemskiej na wysokości 718-732 km badał m.in. zmiany grubości lodu na Oceanie Arktycznym, Grenlandii i Antarktydzie, czyli w obu obszarach polarnych Ziemi.
Prowadząc te badania przez całą dekadę (2010-2020) satelita wyprodukował cenne dane, których analizą zajęli się naukowcy. Odkryli oni m.in. zmiany w wysokości pokrywy lodowej Antarktydy. Dlaczego podnosi się ona i opada w konkretnych miejscach? Jak tłumaczy Europejska Agencja Kosmiczna, jest to efekt "napełniania się i opróżniania jezior u podstawy pokrywy lodowej. [Naukowcy] mogli następnie wykryć i zmapować jeziora podlodowcowe oraz monitorować ich cykle napełniania się i opróżniania w czasie".
Jak to możliwe, że jeziora tworzą się w tak zimnym klimacie, w otoczeniu lodowców? ESA tłumaczy, że powstają one z wody roztopowej pod lodowcem w wyniku oddziaływania ciepła geotermalnego oraz ciepła powstałego wskutek tarcia, gdy lód ślizga się po skalnym podłożu. CryoSat-2 namierzył w sumie 85 takich nowych obszarów. A ile jest ich w sumie?
Nieznane oblicze Antarktydy. Głęboko pod lodem ukryte są setki jezior
Odkrycie nowych jezior subglacjalnych zostało opisane przez naukowców w artykule na łamach prestiżowego "Nature Communications". Badacze wyjaśniają w nim, że do tej pory odkrytych zostało 231 aktywnych jezior pod powierzchnią Antarktydy. Wcześniej znanych było 146, a w latach 2010-2020 satelita wskazał 85 nowych na podstawie zmieniającej się wysokości powierzchni. Jak dotąd zaobserwowano 36 takich cyklów wypełniania się i opróżniania jezior na całym świecie. Badacze podkreślają, że nie wszystkie mechanizmy kierujące nimi są jeszcze znane.
"Nasze obserwacje zwiększają liczbę znanych aktywnych jezior podlodowcowych na Antarktydzie o 58%, z których sześć zlokalizowanych jest w odległości do 8 km od strefy uziemienia. Obserwujemy pięć sieci jezior podlodowcowych z zachodzącymi równolegle odpływem w górę i napełnianiem w dół oraz 25 skupisk jezior, co rozszerza naszą wiedzę o powiązanych ze sobą podlodowcowych szlakach hydrologicznych" - wyjaśniają autorzy badania.
W sumie znanych jest naukowcom 766 jezior podlodowcowych na Antarktydzie, jednak większość z nich nie jest aktywna. Niewykluczone, że takich nieaktywnych jezior, które w żaden sposób nie wykazują aktywności widocznej znad powierzchni Ziemi, jest dużo więcej.
Zobacz również:
Źródło: Wilson, S.F., Hogg, A.E., Rigby, R. et al. Detection of 85 new active subglacial lakes in Antarctica from a decade of CryoSat-2 data. Nat Commun 16, 8311 (2025). https://doi.org/10.1038/s41467-025-63773-9
